Friday, 03 February, 2023

Vietnam's Got Talent - vietnamgottalent.vn

Chiến tranh Lạnh – Wikipedia tiếng Việt


articlewriting1
” Chiến tranh lạnh ” đổi hướng tới đây. Đối với thuật ngữ, xem Chiến tranh lạnh ( thuật ngữ )

Chiến tranh Lạnh (1947-1991, tiếng Anh: Cold War) là chỉ đến sự căng thẳng địa chính trị và xung đột ý thức hệ đỉnh điểm giữa hai siêu cường (đứng đầu và đại diện hai khối đối lập): Hoa Kỳ (chủ nghĩa tư bản) và Liên Xô (chủ nghĩa xã hội).

Chiến tranh Lạnh bắt đầu từ năm 1947 với sự ra đời của thuyết Truman. Chiến tranh Lạnh kết thúc với sự tan rã của Liên Xô vào năm 1991. Thuật ngữ lạnh được sử dụng vì không có sự chiến đấu trực tiếp diện rộng giữa hai siêu cường, nhưng họ đã ủng hộ những nước đồng minh đang có xung đột nhằm gia tăng vị thế chính trị, nó được gọi là những cuộc chiến tranh ủy nhiệm (proxy wars).

Lịch sử

Những nước tư bản phương Tây được dẫn dắt bởi Hoa Kỳ, một quốc gia theo thể chế cộng hòa liên bang với hệ thống chính trị đa đảng, cũng như những quốc gia First-World (chỉ những quốc gia liên kết chung với NATO hoặc chống lại Liên Xô trong Chiến tranh lạnh). Đại đa số các quốc gia First-World là các nước cộng hòa hoặc quân chủ lập hiến cũng với hệ thống chính trị đa đảng và những tổ chức độc lập, nhưng về mặt kinh tế và chính trị thì họ chi phối chặt chẽ một mạng lưới của những quốc gia cộng hòa kém phát triển và các chế độ độc tài khác, hầu hết trong số đó từng là các thuộc địa cũ của Khối phương Tây. Liên Xô thì tuyên bố mình là một quốc gia theo Chủ nghĩa Marx-Lenin, áp dụng hệ thống chính trị độc đảng được lãnh đạo bởi một cấp lãnh đạo cao nhất là Xô viết tối cao và Bộ chính trị. Các Đảng cộng sản lãnh đạo toàn bộ quốc gia, báo chí, quân sự, kinh tế và những tổ chức địa phương khắp Second World (Second World chỉ những quốc gia vệ tinh hoặc đồng minh của Liên Xô), bao gồm những thành viên của Hiệp ước Warsaw và những quốc gia khác theo Hệ thống XHCN. Điện Kremlin đã tài trợ tiền của cho những đảng cộng sản hoặc cánh tả trên khắp thế giới, nhưng họ bị thách thức vị thế này bởi Cộng hòa nhân dân Trung Hoa của Mao Trạch Đông theo sau đó là sự chia rẽ Trung Quốc-Liên Xô vào khoảng những năm 1960. Gần như tất cả các quốc gia thuộc địa đã giành được độc lập trong khoảng thời gian 1945-1960, họ đã trở thành Third World (những quốc gia trung lập) trong Chiến tranh Lạnh.

Ấn Độ, Indonesia và Nam Tư đã đi đầu trong việc thôi thúc sự trung lập với Phong trào Không link, nhưng những vương quốc này chưa khi nào có nhiều tầm tác động ảnh hưởng trên quốc tế. Liên Xô và Hoa Kỳ chưa từng tham gia trực tiếp vào một cuộc chiến tranh vũ trang tổng lực. Tuy nhiên, cả hai đều vũ trang can đảm và mạnh mẽ để chuẩn bị sẵn sàng cho một cuộc chiến tranh hạt nhân tổng lực hoàn toàn có thể xảy ra. Riêng Trung Quốc và Hoa Kỳ đã từng giao chiến với nhau trong một cuộc chiến tranh có thương vong cao tại Triều Tiên ( 1950 – 53 ) mà kết thúc với sự bế tắc cho cả hai bên. Mỗi bên đều có một kế hoạch hạt nhân riêng nhằm mục đích ngăn cản một cuộc tiến công của phía bên kia, trên cơ sở một cuộc tiến công như vậy sẽ dẫn đến sự tiêu diệt trọn vẹn của kẻ tiến công – ” Học thuyết về sự tiêu diệt lẫn nhau được bảo vệ ” ( MAD ). Bên cạnh những tăng trưởng kho vũ khí hạt nhân của cả hai bên, và tiến hành của họ về lực lượng quân sự chiến lược thường thì, cuộc đấu tranh cho vị thế thống trị được biểu lộ qua những cuộc chiến tranh ủy nhiệm trên toàn thế giới, chiến tranh tâm ý, chiến dịch tuyên truyền, hoạt động giải trí gián điệp, cấm vận, sự ganh đua ở những môn thể thao tại những giải đấu và những chương trình công nghệ tiên tiến như Cuộc chạy đua vào khoảng trống .Giai đoạn đầu của Chiến tranh Lạnh ( 1947 – 1953 ) khi chính quyền sở tại Mỹ phát hành ra Học thuyết Truman mở màn trong 2 năm tiên phong sau khi kết thúc Thế chiến II ( 1945 ). Liên Xô củng cố sự trấn áp của mình lên những vương quốc của khối Đông Âu, trong khi Hoa kỳ mở màn một kế hoạch ngăn ngừa chủ nghĩa cộng sản trên toàn thế giới, lan rộng ra quân sự chiến lược và viện trợ kinh tế tài chính tới những vương quốc Đông Âu ( ví dụ như ủng hộ phe chống cộng sản trong Nội chiến Hy Lạp và xây dựng liên minh quân sự NATO ). Sự kiện phong tỏa Berlin ( 1948 – 49 ) là cuộc khủng hoảng cục bộ ngoại giao lớn tiên phong của Chiến tranh Lạnh. Với thắng lợi của Đảng Cộng sản Trung Quốc trong Nội chiến Trung Quốc và sự bùng nổ của Chiến tranh Triều Tiên ( 1950 – 53 ), căng thẳng mệt mỏi giữa hai bên đã lan rộng. USSR ( Gọi tắt của Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô Viết ) và USA ( Hoa Kỳ ) đã cạnh tranh đối đầu giành sự tác động ảnh hưởng của mình tại những vương quốc Mỹ Latinh và những thuộc địa đang giành độc lập ở châu Phi và châu Á. Liên Xô đã dập tắt cuộc bạo động ở Hungari. Sự lan rộng ra và leo thang đã xảy ra lần lượt nhiều cuộc khủng hoảng cục bộ ngoại giao lớn như Khủng hoảng Suez năm 1956, Khủng hoảng Berlin 1961 và Khủng hoảng tên lửa Cuba 1962, suýt nữa gây ra một cuộc chiến tranh hạt nhân .Trong thời hạn đó, trào lưu độc lập quốc tế đã được thiết lập và tăng trưởng giữa những công dân khắp quốc tế, tiên phong ở Nhật Bản từ năm 1954, khi người dân trở nên lo ngại về những vụ thử nghiệm vũ khí hạt nhân, nhưng sớm lan rộng sang châu Âu và Hoa Kỳ. Phong trào tự do, và đặc biệt quan trọng là trào lưu chống lại vũ khí hạt nhân, đạt được tiến triển và được dân chúng ủng hộ nhiều hơn từ những năm cuối thập niên 1950, và đầu những năm 1960, và đã liên tục tăng trưởng qua những năm của thập niên 70 và 80 với những cuộc tuần hành, biểu tình, và nhiều hoạt động giải trí phi nghị viện phản đối chiến tranh và lôi kéo phi hạt nhân hóa trên toàn thế giới. Theo sau Khủng hoảng tên lửa Cuba, một quy trình tiến độ mới đã khởi đầu đã cho thấy mối quan hệ phức tạp của sự chia rẽ Xô-Trung, trong khi những liên minh của Hoa Kì, đặc biệt quan trọng là Pháp đã rời khỏi NATO ( Quay lại vào năm 2009 ). USSR đã dập tắt thành công xuất sắc trào lưu Mùa xuân Prague 1968 của Tiệp Khắc, trong khi Hoa Kỳ đã thưởng thức sự hỗn loạn kinh khủng ngay trong nội bộ nước này bởi trào lưu dân quyền, chống phân biệt chủng tộc và phản đối Chiến tranh Nước Ta ( 1955 – 1975 ), đại chiến mà Hoa Kỳ đã bước vào tham chiến sau khi Pháp buộc phải từ bỏ quản lý Nước Ta và Nước Ta bị tạm chia cắt thành 2 vùng tập trung quân sự chiến lược năm 1954, rồi sau cuối nó đã kết thúc với thất bại nặng nề của Hoa Kỳ và chính sách địa phương chống cộng ở Nam Nước Ta do Mỹ hậu thuẫn, Nước Ta thống nhất dưới chính sách xã hội chủ nghĩa do đảng Cộng sản chỉ huy năm 1976 .

Những năm trong thập niên 1970, cả hai bên bắt đầu trở nên quan tâm hơn trong việc xem xét để tạo ra mối quan hệ quốc tế ổn định và dễ dự đoán hơn, mở đầu cho một giai đoạn lắng dịu (de’tence) bao gồm việc “Đàm phán giới hạn vũ khí chiến lược” và quan hệ cởi mở của Mỹ với Cộng hòa nhân dân Trung Hoa như một chiến lược đối trọng tới USSR. Sự lắng dịu đã sụp đổ tại những năm cuối thập niên 1970 với sự bắt đầu của Chiến tranh Liên Xô-Afghanistan trong năm 1979. Những năm đầu thập niên 1980 là một giai đoạn đã gia tăng căng thẳng, với việc Liên Xô bắn hạ máy bay KSL-Filght-007 của Nam Triều Tiên và những đợt diễn tập quân sự Ablee Archer của NATO, cả hai đều ở năm 1983. Hoa Kỳ đã tăng sức ép kinh tế, ngoại giao, quân sự lên Liên Xô, vào thời điểm Liên Xô đã bị trì trệ kinh tế. Vào ngày 12 tháng 6 năm 1982, một triệu người biểu tình đã tụ tập ở Công viên Trung tâm, New York để kêu gọi kết thúc chạy đua vũ trang, chiến tranh Lạnh và đặc biệt là giải trừ vũ khí hạt nhân. Giữa những năm 1980, lãnh đạo mới Mikhail Gorbachev đã đưa ra những sự cải cách tự do hóa perestroika (1987) (tên một hoạt động chính trị cho sự cải cách trong Đảng Cộng sản Liên Xô trong suốt những năm của thập niên 80) và glasnost (cởi mở, 1985) và kết thúc sự dính líu quân sự của Liên Xô vào Afghanistan năm 1979 rồi sau đó là sự thắng lợi của những người chống cộng Afganistan năm 1992. Sức ép về chủ quyền quốc gia đã lớn mạnh hơn trong Đông Âu, đặc biệt tại Phần Lan. Trong thời gian đó Gorbachev từ chối sử dụng quân đội Liên Xô để củng cố những chế độ trì trệ thuộc Khối Hiệp ước Warsaw như đã xảy ra trong quá khứ. Kết quả trong năm 1989 là một làn sóng cách mạng đã lật đổ tất cả những nhà nước thuộc khối XHCN của Trung và Đông Âu. Bản thân Đảng cộng sản Liên Xô đã mất sự kiểm soát và bị đình chỉ hoạt động sau một kế hoạch đảo chính chống Gorbachev sớm thất bại trong tháng 8 năm 1991. Điều này dẫn tới sự tan rã chính thức của Liên Xô vào tháng 12 năm 1991 và sự sụp đổ của những nhà nước thuộc khối XHCN trong những quốc gia khác như Mông Cổ, Campuchia, và Nam Yemen. Vì vậy, Hoa Kỳ trở thành siêu cường quốc duy nhất của thế giới.

Chiến tranh Lạnh và những sự kiện của nó đã để lại một sức ảnh hưởng tác động đến tận thời nay. Nó thường được nói tới trong văn hóa truyền thống đại chúng ( đặc biệt quan trọng với thành công xuất sắc quốc tế của loạt sách và phim của tên thương hiệu James Bond ) cũng như sự rình rập đe dọa của chiến tranh hạt nhân. Trong khi đó, một sự stress vương quốc lặp lại giữa vương quốc kế thừa Liên Xô là Nga, và Hoa Kỳ trong những năm sau 2010 ( gồm có những liên minh phương Tây ) và đặc biệt quan trọng là sự ngày càng tăng căng thẳng mệt mỏi giữa cường quốc mới nổi là Trung Quốc với Mỹ và liên minh phương Tây, đôi lúc được nói đến với tên gọi ” Chiến tranh lạnh lần 2 ” ( tên tiếng Anh : Second Cold War ) .

Những nguồn gốc của thuật ngữ

Tại thời điểm kết thúc Thế chiến II, nhà văn Anh George Orwell đã sử dụng thuật ngữ Chiến tranh Lạnh (từ tiếng Anh: cold war), như một khái niệm chung, trong tiểu luận của ông “You and the Atomic Bomb” (Bạn và quả bom nguyên tử) được xuất bản ngày 19 tháng 10 năm 1945, trên tờ Tribune của Anh. Suy ngẫm về một thế giới sống dưới cái bóng của một mối đe doạ chiến tranh hạt nhân, Orwell đã xem xét những tiên đoán của James Burnham về một thế giới bị phân cực[3][4]:

Xem xét thế giới như một tổng thể, nội dung cho nhiều thập kỉ không phải là hướng tới tình trạng vô chính phủ nhưng hướng tới tái áp dụng chế độ nô lệ… lí thuyết của James Burnham đã thảo luận nhiều nhưng một vài người đã không xem xét sự ẩn ý tư tưởng của nó rằng là, một loại thế giới quan, một loại đức tin, và cấu trúc xã hội mà có thể thịnh hành trong một quốc gia đã không bị xâm lược ngay và trong một quốc gia vĩnh cửu của chiến tranh lạnh với những hàng xóm của nó.

Trong tờ The Observer xuất bản ngày 10 tháng 3 năm 1946, Orwell đã viết rằng “… sau hội nghị Moskva vào cuối tháng 12, Nga đã bắt đầu thực hiện một cuộc ‘chiến tranh lạnh’ với Mỹ và Đế chế Anh.”[6]

Việc sử dụng lần đầu tiên thuật ngữ Chiến tranh Lạnh [7] để miêu tả chi tiết xung đột địa chính trị thời hậu chiến giữa Liên Xô và Hoa Kì đến từ một diễn văn của Bernard Baruch, một cố vấn quyền lực của những tổng thống Đảng dân chủ,[8] Tại Nam Carolina, ngày 16 tháng 4 năm 1947, ông đã có bài phát biểu (theo nhà báo Herbert Bayard Swope)[9] nói rằng, “Hãy để chúng ta không bị lừa gạt: chúng ta hiện ở giữa một cuộc chiến tranh lạnh.”[10] Nhà báo Walter Lippmann đã làm cho thuật ngữ được biết đến rộng rãi, với cuốn sách The Cold War (1947). Khi được yêu cầu trong năm 1947 về nguồn gốc của thuật ngữ, Lippman đã tìm nguồn gốc nó tới một thuật ngữ tiếng Pháp từ những năm thập niên 1930, la guerre froid[11]

Bối cảnh

Đã có một sự sự không tương đồng trong giới sử học về điểm khởi đầu của Chiến tranh Lạnh. Trong khi hầu hết những nhà sử học coi nó bắt nguồn từ quá trình ngay sau Thế chiến II, những người khác cho rằng nó mở màn vào gần cuối Thế chiến I, dù những căng thẳng mệt mỏi giữa Đế chế Nga, và những vương quốc châu Âu khác cùng Hoa Kỳ có từ giữa thế kỷ XIX .Như một tác dụng của cuộc Cách mạng Bolshevik năm 1917 tại Nga ( tiếp đó là sự rút lui của nước này khỏi Thế chiến I ), nước Nga bị cô lập khỏi quan hệ ngoại giao quốc tế. [ 12 ] Ngay sau Cách mạng Tháng Mười, liên quân 14 nước phương Tây ( Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Nhật … ) đã đem quân can thiệp vào nước Nga nhằm mục đích bóp chết nhà nước Xô Viết. Tuy nhiên, kế hoạch này đã thất bại, và nước Nga Xô viết được xây dựng năm 1922. Tuy nhiên, nước Nga Xô viết phải liên tục đối phó với sự vây hãm, cô lập của những nước phương Tây trong những năm sau đó .Lãnh tụ nước Nga Xô Viết là Vladimir Lenin đã nói rằng Liên bang Xô viết bị vây hãm bởi một ” vòng vây tư bản thù địch “, và ông coi ngoại giao là một vũ khí để khiến những quân địch của Liên Xô bị chia rẽ, mở màn với việc xây dựng Quốc tế Cộng sản Xô viết, lôi kéo những cuộc nổi dậy cách mạng ở quốc tế. [ 13 ]Lãnh tụ sau đó Joseph Stalin, người coi Liên bang Xô viết là một ” hòn hòn đảo xã hội chủ nghĩa “, đã nói rằng Liên Xô phải thấy rằng ” vòng vây chủ nghĩa tư bản hiện tại sẽ bị thay thế sửa chữa bởi một vòng vây xã hội chủ nghĩa. ” [ 14 ] Ngay từ năm 1925, Stalin đã nói rằng ông coi chính trị quốc tế là một quốc tế lưỡng cực trong đó Liên bang Xô viết sẽ lôi cuốn những vương quốc đang hướng theo chủ nghĩa xã hội và những vương quốc tư bản sẽ lôi cuốn những vương quốc đang hướng theo chủ nghĩa tư bản, trong khi quốc tế đang ở trong một quy trình tiến độ ” bình ổn trong thời điểm tạm thời của chủ nghĩa tư bản ” trước sự sụp đổ ở đầu cuối của nó. [ 15 ]Nhiều sự kiện đã làm ngày càng tăng sự hoài nghi và không tin cậy lẫn nhau giữa những cường quốc phương tây và Liên Xô : sự phản đối của những người Bolsheviks với chủ nghĩa tư bản ; [ 16 ] việc Liên Xô ủng hộ cuộc tổng đình công của công nhân Anh năm 1926 dẫn tới việc ngừng quan hệ giữa hai nước ; [ 17 ] Tuyên bố năm 1927 của Stalin rằng sự cùng sống sót hoà bình với ” những vương quốc tư bản … đang trôi dần vào quá khứ ” ; [ 18 ] những cáo buộc huyền bí trong phiên xử án mẫu Shakhty về một cuộc hòn đảo chính đã được lập kế hoạch do Pháp và Anh chỉ huy ; [ 19 ] cuộc thanh lọc chính trị và truy tố tại Liên Xô [ 20 ] những vụ xử án điểm Moskva gồm cả những cáo buộc gián điệp của Pháp, Anh, Nhật và Đức ; [ 21 ] cái chết của 1 triệu người tại Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Xô viết Ukraina trong nạn đói tại Ukraina tháng 3 năm 1932 ; cuộc Đại khủng hoảng cục bộ tại những nước tư bản vào quá trình 1929 – 1933 ; phương Tây ủng hộ Bạch vệ trong cuộc Nội chiến Nga ; Hoa Kỳ phủ nhận công nhận Liên Xô cho tới tận năm 1933 ; [ 22 ] và việc Liên Xô tham gia Hiệp ước Rapallo. [ 23 ] Những việc này làm trở ngại những quan hệ Xô-Mỹ và là một yếu tố gây quan ngại lâu bền hơn với những chỉ huy ở cả hai nước. [ 24 ]

Thế chiến II và thời kỳ hậu chiến ( 1939 – 47 )

Quan hệ châu Âu đầu Thế chiến 2 ( 1939 – 41 )

Quan hệ của Liên Xô với phương Tây càng xấu đi khi Anh – Pháp ký với Đức Quốc xã bản Hiệp ước Munich, làm ngơ cho Đức chiếm Tiệp Khắc. Liên Xô cho rằng Anh – Pháp đã cố ý làm ngơ cho Đức để mong nước này tiến công Liên Xô. Để trả đũa, một tuần trước khi Thế chiến II nổ ra, Liên bang Xô viết và Đức ký Hiệp ước Molotov-Ribbentrop, trong đó thoả thuận không giao chiến và phân loại vùng ảnh hưởng tác động tại Đông Âu giữa hai nước. [ 25 ] Bắt đầu một tuần sau đó, vào tháng 9 năm 1939, Đức tiến công Ba Lan và phân loại ảnh hưởng tác động tại phần còn lại của Đông Âu theo những thỏa thuận hợp tác tại Hiệp ước. [ 26 ] [ 27 ] Thực chất, bản Hiệp ước giống như một thỏa thuận hợp tác ” câu giờ ” nhằm mục đích lê dài thời hạn hòa hoãn giữa 2 đối thủ cạnh tranh, và cả Đức lẫn Liên Xô đều biết rằng chiến tranh giữa 2 nước sắp xảy ra .Trong một năm rưỡi tiếp theo, họ đã tham gia vào một mối quan hệ kinh tế tài chính trên diện rộng, trao đổi với nhau những vật tư thiết yếu cho cuộc chiến tranh [ 28 ] [ 29 ] cho tới khi Đức phá vỡ Hiệp ước Molotov-Ribbentrop với Chiến dịch Barbarossa, cuộc xâm lược Liên Xô qua chủ quyền lãnh thổ hai vương quốc đã bị phân loại từ trước. [ 30 ]

Đồng minh chống Phe Trục ( 1941 – 45 )

Trong nỗ lực chiến tranh chung của mình, mở màn từ năm 1941, người Liên Xô hoài nghi rằng người Anh và người Mỹ đã thủ đoạn để người Liên Xô phải chịu gánh nặng chiến đấu chống Phát xít Đức. Theo quan điểm này, những Đồng minh phương Tây đã cố ý trì hoãn việc mở một mặt trận chống Phát xít thứ hai nhằm mục đích chỉ tham chiến ở thời gian ở đầu cuối và đặt ra những pháp luật cho hoà bình. [ 31 ] Vì thế, những nhận thức của Liên Xô về phương Tây đã để lại một sự căng thẳng mệt mỏi ngầm và thù địch mạnh giữa những cường quốc Đồng Minh. [ 32 ]

Hậu chiến và những xích míc khởi đầu

Hội nghị Yalta

Hội nghị Yalta, diễn ra từ ngày 4 đến ngày 11 tháng 2 năm 1945, là cuộc gặp giữa tổng thống Mỹ Franklin D. Roosevelt, thủ tướng Anh Winston Churchill và quản trị Liên Xô Iosif Vissarionovich Stalin ở Yalta ( thuộc bán hòn đảo Krym, Liên Xô ). Nội dung của cuộc họp để bàn về tương lai hậu chiến của Đức và Ba Lan, cũng như việc tham chiến của Liên Xô ở mặt trận Thái Bình Dương .Bộ ba Anh – Mỹ – Liên Xô chấp thuận đồng ý chia nước Đức dưới sự trấn áp của Anh, Mỹ, Pháp và Liên Xô. Sau này ba phần của Anh, Mỹ, Pháp được nhập lại thành Tây Đức và phần của Liên Xô được gọi là Đông Đức. Stalin nhu yếu Đức bồi thường 20 tỷ đô la tiền chiến phí, nhưng bị bác bỏ tại hội nghị .
Lúc này, dù sao chiến tranh vẫn diễn ra ở mặt trận Thái Bình Dương ( đa phần giữa quân Mỹ và phát xít Nhật ). Roosevelt muốn Stalin tuyên chiến với Nhật, đánh đổ phát xít Nhật. Stalin đồng ý chấp thuận .Ba Lan, dưới sự giám sát của Hồng quân Liên Xô, có lẽ rằng gặp nhiều khó khăn vất vả nhất. Trong hội nghị, Stalin bác bỏ thỉnh cầu mang chính quyền sở tại Ba Lan về trạng thái trước thế chiến. Theo Stalin, Liên Xô sẽ cung ứng bảo mật an ninh thiết yếu cho Ba Lan. Ông đồng ý chấp thuận cho Ba Lan bầu cử tự do dựa trên nền tảng chính quyền sở tại cộng sản chủ nghĩa .

Sự thành lập của Liên Hợp Quốc

Cũng tại hội nghị Yalta, bộ ba chấp thuận đồng ý xây dựng Liên Hiệp Quốc. Một tổ chức triển khai tựa như Hội Quốc Liên cũng đã được xây dựng sau Chiến tranh quốc tế thứ nhất, nhưng không hiệu suất cao về sau – có nhiều quan điểm cho rằng nguyên do là ở chỗ Mỹ không tham gia. Mục đích đa phần của Liên Hiệp Quốc là bảo vệ bảo mật an ninh quốc tế .

Nhiệm kỳ của Truman

Tổng thống Mỹ Franklin D. Roosevelt bất ngờ đột ngột qua đời vào ngày 12 tháng 4 năm 1945. Phó tổng thống Harry S. Truman lên thế. Truman là một người có quan điểm cứng rắn, nhiều lúc cực đoan chứ không mềm dẻo như tổng thống nhiệm kỳ trước đó ( chú ý quan tâm rằng đường lối của Truman tác động ảnh hưởng nhiều đến cách chủ trương của Mỹ thời hậu chiến và trong Chiến tranh Lạnh ) .

Hội nghị Potsdam

Truman gặp Stalin lần đầu là ở Hội nghị Potsdam ( ngoại ô của Berlin ) vào tháng 7 năm 1945. Đại diện của Anh lúc này là Clement Attlee, vừa đắc cử Thủ tướng ở Anh .Hội nghị nhấn mạnh vấn đề những yếu tố được đưa ra ở Hội nghị Yalta, trong đó có những yếu tố về tương lai của Đức và Ba Lan. Stalin liên tục nhu yếu bồi thường thiệt hại chiến tranh. Truman nhắc lại lời hứa của Stalin về bầu cử tự do tại Ba Lan .Ở hội nghị, Truman cũng công bố bom nguyên tử đã được thử nghiệm ở New Mexico, Stalin – mặc dầu đã biết điều này trải qua những gián điệp ở MỹBom nguyên tử có ý nghĩa lớn so với Chiến tranh Lạnh, trong đó là sự chạy đua công nghệ tiên tiến nguyên tử giữa Mỹ và Liên Xô. Bom nguyên tử cũng được dùng tiên phong trong chiến tranh ở Nhật theo nhu yếu của Truman .

Quan điểm của Liên Xô

Sau khi mất gần 22 triệu người trong đại chiến, Liên Xô muốn xây dựng những vương quốc liên minh xung quanh họ vì yếu tố bảo mật an ninh .Ngoài ra, một trong những tiềm năng của thiết kế xây dựng chủ nghĩa cộng sản là truyền bá tư tưởng cộng sản ra khắp quốc tế, vô hiệu chủ nghĩa tư bản, và trách nhiệm của đảng cộng sản là thôi thúc sự Viral đó .Stalin bác bỏ những sự hợp tác với Ngân hàng Thế giới và Quỹ Tiền tệ Quốc tế. Vì nếu làm ngược lại, vô tình ông sẽ góp phần vào sự vững mạnh của chủ nghĩa tư bản. Stalin ủng hộ sự lan rộng ra của chủ nghĩa cộng sản ở Tây Âu và châu Á sau này .
Trong Chiến tranh quốc tế thứ hai, Hồng quân Liên Xô giúp những nước Đông Âu thoát khỏi quân phát xít, đồng thời chính quyền sở tại theo đường lối cộng sản chủ nghĩa cũng được thiết lập tại những nước này .

Albania và Bulgaria

Ở Albania, những người ủng hộ chủ nghĩa cộng sản bị loại trừ vào những năm chiến tranh, sau này được Stalin thiết lập lại. Khi bầu cử diễn ra những năm sau đó, những nhà chỉ huy chống cộng bị thất bại .Ở Bulgaria, chính phủ nước nhà xã hội chủ nghĩa được thiết lập từ năm 1944 đến 1948 .

Tiệp Khắc

Tiệp Khắc có truyền thống lịch sử chống lại chủ nghĩa cộng sản từ trước thế chiến, nhưng việc bị Anh – Pháp bỏ rơi khiến người Tiệp Khắc quay sang ủng hộ Liên Xô. Trong cuộc bầu cử tự do năm 1946, những nhà lãnh đạo đảng cộng sản giành được 40 % tổng số phiếu, đủ để xây dựng cơ quan chính phủ mới. Sau này những đảng viên lên thay thế sửa chữa nhiều vị trí trong bộ Công an, cùng với sự tương hỗ của Liên Xô, họ tổ chức triển khai những cuộc mít-tinh, đình công v.v. Đến năm 1948, Tiệp Khắc trở thành một nước có cơ quan chính phủ cộng sản chủ nghĩa .

Hungary và Romania

Cuối năm 1945, tại Hungary những người cộng sản thất bại trong cuộc bầu cử, những lực lượng Xô Viết vẫn được giữ lại. Họ nhu yếu đưa đảng cộng sản lên nắm bộ Công an. Việc bắt giữ những thành phần chống cộng hoàn toàn có thể đã giúp những người cộng sản lên nắm chính quyền sở tại vào cuộc tái bầu cử năm 1947 .Hồng quân Liên Xô cũng được lưu lại ở România. Năm 1945, vua của Romania bị buộc phải phong quyền thủ tướng cho một người cộng sản, hai năm sau nhà vua bị buộc phải thoái vị. Chế độ quân chủ của Romania chấm hết

Tây Đức và Đông Đức

Cuối năm 1944 đầu năm 1945, Đồng Minh đã quyết định hành động rằng sẽ chia cắt nước Đức sau chiến tranh. Nước Đức rồi bị chia thành 4 vùng chiếm đóng với 2 ý thức hệ trái chiều. Vào tháng 5 năm 1949, ba nước Mỹ, Anh và Pháp hợp nhất ba vùng chiếm đóng miền Tây của họ và xây dựng nên nước Cộng hòa Liên bang Đức đi theo con đường tư bản chủ nghĩa và thân phương Tây do Mỹ đứng đầu. Vào ngày 7 tháng 10 vùng Liên Xô chiếm đóng ở miền Đông xây dựng nước Cộng hòa Dân chủ Đức, đi theo con đường xã hội chủ nghĩa và trở thành một nhà nước vệ tinh của Liên Xô .

Phần Lan và Nam Tư

Phần Lan được giữ độc lập với Liên Xô và ảnh hưởng tác động của chủ nghĩa cộng sản. Năm 1948, Phần Lan ký hiệp ước với Liên Xô, cam kết không gia nhập bất kể liên minh quân sự nào để chống Liên Xô .Nam Tư cũng tương đối độc lập khỏi sự tác động ảnh hưởng của Liên Xô. Tuy nhiên vương quốc này vẫn dưới sự chỉ huy của một chính quyền sở tại cộng sản với người chỉ huy Josip Broz, hay còn được biết đến như là Tito. Tito chủ trương kiến thiết xây dựng chủ nghĩa xã hội không dựa vào Liên Xô và không vận dụng quy mô kinh tế tài chính của Liên Xô giống như những nước Đông Âu khác. Vào năm 1948, Stalin muốn lật đổ Tito nhưng thất bại và đồng ý sự chỉ huy của Tito .Tóm lại, sau chiến tranh quốc tế thứ 2, một loạt những nhà nước xã hội chủ nghĩa thân Liên Xô đã được xây dựng ở Đông Âu, gồm có :
Ban đầu, Cộng hòa Liên bang Xã hội chủ nghĩa Nam Tư dưới sự chỉ huy của Josip Broz Tito đã đứng về phía Liên Xô, tuy nhiên sau chia rẽ Tito-Stalin năm 1948 thì nhà nước này đã theo đuổi một chủ trương trung lập .

Bức màn Sắt

Trong một bài diễn văn vào tháng 2 năm 1946. Stalin khẳng định chắc chắn sự thành công xuất sắc của chủ nghĩa cộng sản và chủ nghĩa tư bản sẽ bị sụp đổ. Mặc dù sẽ phải trải qua nhiều năm trước khi có đủ lực lượng vũ trang để cạnh tranh đối đầu với Mỹ, Liên Xô vẫn thôi thúc sự lan rộng ra của chủ nghĩa cộng sản bằng cách ủng hộ những trào lưu cánh tả, những trào lưu đấu tranh của công nhân ở những nước Tây Âu .

Một tháng sau, để đáp trả, Winston Churchill (lúc này không còn là thủ tướng, nhưng vẫn là một nhân vật có tiếng nói mạnh mẽ trong chính trị Anh) đưa ra ý kiến phản bác lại Stalin, và sự thành lập “Bức màn Sắt” là một biểu tượng cho sự chia cắt giữa hai hệ tư tưởng đối nghịch nhau ở châu Âu lúc này. Churchill cũng kêu gọi Mỹ tiếp tục ngăn chặn Stalin lôi kéo các nước khác ở châu Âu theo chủ nghĩa cộng sản, điều mà ông gọi là Bức màn sắt, nơi chủ nghĩa cộng sản đang ngự trị ở phía Đông châu Âu.

Chính sách chống Cộng của Mỹ, khởi đầu Chiến tranh Lạnh

Sau một bài nghiên cứu và phân tích của George Kennan, một nhà chính trị Mỹ ở Moskva, nội dung đa phần là chủ nghĩa cộng sản không hề bị đánh đổ một cách nhanh gọn, Mỹ thừa nhận việc những nước Đông Âu sẽ thuộc về tầm tác động ảnh hưởng của Liên Xô. Nhưng đồng thời, Mỹ cũng thúc giục những hành vi nhằm mục đích vô hiệu chủ nghĩa cộng sản khỏi Tây Âu, kể cả ở Liên Xô .

Ngày 12 tháng 3 năm 1947, Tổng thống Harry S. Truman đã tuyên bố Mỹ sẽ tích cực hỗ trợ việc chống lại các phong trào cộng sản chủ nghĩa, đây là chính sách chính thức của ngoại giao Hoa Kỳ được gọi là Học thuyết Truman. Tổng thống Truman tuyên bố rằng: “Hầu như mọi quốc gia đều phải chọn những cách sống khác nhau. Và sự lựa chọn thường không phải là một sự lựa chọn tự do. Một cách là dựa vào ý muốn của số đông… Cách thứ hai là dựa vào ý muốn của số ít một cách bắt buộc… Tôi tin tưởng rằng các đường lối của Mỹ là ủng hộ những con người tự do, những người đang chống lại sự phụ thuộc theo số ít (có vũ trang) hoặc bằng áp lực. Tôi tin tưởng rằng chúng ta phải giúp đỡ những con người tự do để họ quyết định số phận của mình bẳng những cách riêng của họ.”[33]

Dựa vào học thuyết Truman, Hoa Kỳ đã đem quân can thiệp vào tình hình chiến sự của một loạt những vương quốc khác trên quốc tế : ủng hộ phe bảo hoàng trong nội chiến Hy Lạp, ủng hộ Nam Triều Tiên chống lại cuộc tiến công của Bắc Triều Tiên trong chiến tranh Triều Tiên, ủng hộ thực dân Pháp quay trở lại xâm lược Nước Ta trong chiến tranh Đông Dương, và cho quân viễn chinh tham chiến trong chiến tranh Nước Ta .Để thi hành chủ trương chống lại những trào lưu cộng sản chủ nghĩa, Hoa Kỳ đã ủng hộ cả những chính quyền sở tại độc tài quân phiệt, miễn là chính quyền sở tại đó có tư tưởng chống Cộng. Từ năm 1951, Mỹ đã coi chính quyền sở tại phát xít Tây Ban Nha là một trong số những liên minh vì chủ trương chống cộng kinh khủng của chính quyền sở tại này ( dù Mỹ luôn lên án chủ nghĩa phát xít ). Trong vòng một thập kỷ tiếp đó, 1 số ít lớn viện trợ được chuyển cho Tây Ban Nha [ 34 ] Mỹ cũng như viện trợ chiến phí cho thực dân Pháp quay trở lại xâm lăng Nước Ta, thực dân Hà Lan quay trở lại xâm lăng Indonesia với mục tiêu ngăn ngừa những chính quyền sở tại cộng sản lên nắm quyền ở những vương quốc này. Tới năm 1954, 80 % chiến phí của quân Pháp ở Nước Ta là do Mỹ chi trả .Chính sách Truman về mặt kinh tế tài chính không riêng gì được triển khai ở châu Âu. [ 35 ] Trong trường hợp Trung Quốc, Hoa Kỳ đã giúp sức những lực lượng chủ nghĩa dân tộc bản địa Quốc dân Đảng của Tưởng Giới Thạch trong cuộc nội chiến với Đảng Cộng sản Trung Quốc [ 36 ]. Vào năm 1949, Đảng Cộng sản do Mao Trạch Đông chỉ huy đã giành thắng lợi trong cuộc nội chiến, khiến cho mạng lưới hệ thống xã hội chủ nghĩa được thông suốt từ châu Âu sang châu Á .

Ngày 18/6/1948, Hội đồng an ninh quốc gia Mỹ thông qua chỉ thị bí mật 10/2 nhằm phê chuẩn các kế hoạch đặc biệt chống lại phong trào cộng sản, Frank Wisner đã được giao trọng trách là người lập kế hoạch và tiến hành cuộc chiến bí mật trên. Dưới sự bảo trợ của các nhân vật có ảnh hưởng như Forrestal, Kennan và sau đó là Allen Dulles, Wisner đã liên tục triển khai nhiều chiến dịch chống Cộng. Các điệp viên Mỹ tại khu vực do Liên Xô kiểm soát tại Đức đã tổ chức nhiều hoạt động quy mô gây bất ổn tại Berlin. Hàng ngàn người di cư từ Liên Xô, các nước Đông Âu, Trung Quốc và Triều Tiên được Mỹ huấn luyện và trang bị vũ khí, trước khi tung trở lại quê hương để hoạt động chống phá; triển khai nhiều kho vũ khí bí mật tại các nước châu Âu và Trung Đông để sẵn sàng cho mục đích phá hoại, nổi dậy sau này. CIA còn dựng lên “Đài phát thanh châu Âu tự do” phát bằng tất cả những thứ tiếng của các quốc gia đối địch[cần dẫn nguồn].

Nhà lý luận chính trị, giáo sư Noam Chomsky cho rằng các phong trào cộng sản và xã hội chủ nghĩa trở thành phổ biến ở các nước nghèo bởi vì họ đã mang đến những cải thiện về sự bình đẳng, phúc lợi xã hội và kinh tế quốc gia tại những nước họ lên nắm quyền. Điều này khiến chính phủ Mỹ lo ngại với lập luận “Nếu tại một đất nước nhỏ bé và nghèo nàn như Grenada, phong trào cộng sản có thể thành công trong việc mang về một cuộc sống tốt hơn cho người dân, một số nước khác sẽ tự hỏi: Tại sao chúng ta lại không thể?” Nếu không dập tắt ngay các phong trào này, thì các nước khác cũng sẽ học theo và nổi dậy chống lại Mỹ, khi đó quyền lực của nước Mỹ trên thế giới sẽ suy yếu nghiêm trọng. Do đó, Mỹ đã có rất nhiều nỗ lực để đàn áp các “phong trào cách mạng nhân dân” ở Chile, Việt Nam, Nicaragua, Iran, Cuba, Lào, Grenada, El Salvador, Guatemala… Chomsky đề cập đến điều này như là “mối đe dọa của một ví dụ tốt.”[37]

Chiến tranh Lạnh được ” đung nóng “

Vụ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki là một sự kiện rất quan trọng trong Chiến tranh quốc tế thứ hai và trong Chiến tranh Lạnh. Quan trọng ở chỗ nó mở ra một thời kỳ nguyên tử với sự Open của vũ khí tàn phá lớn. Nó cũng mở ra cuộc chạy đua về công nghệ tiên tiến nguyên tử nóng bức giữa Mỹ và Liên Xô .

Kế hoạch Marshall

Sở dĩ Chiến tranh quốc tế thứ hai nổ ra cũng là do những tác dụng của Chiến tranh quốc tế thứ nhất, khi nghèo nàn và thiếu không thay đổi về kinh tế tài chính ở những nước châu Âu dẫn tới sự tăng trưởng những tư tưởng cực đoan. Sau Thế chiến II, Mỹ có hai đề án để trấn áp châu Âu : đề án xây dựng Liên minh quân sự Bắc Đại Tây Dương ( NATO ) vào năm 1949 để trấn áp châu Âu về bảo mật an ninh, và đề án xây dựng Liên minh châu Âu ( EU ) nhằm mục đích trấn áp châu Âu về chính trị và kinh tế tài chính [ 38 ] .

Về kinh tế, George C. Marshall phác thảo bản Kế hoạch Marshall, ủng hộ sự thành lập các chương trình phục hồi kinh tế cho châu Âu bằng việc tăng cường nền thương mại tự do ở châu Âu sẽ giúp khắc phục các khó khăn, mở thị trường ra khắp thế giới. Trong bài diễn văn ở Đại học Harvard vào tháng 6 năm 1947, Marshall phát biểu: “Đây là một điều logic khi nước Mỹ nên làm bất cứ điều gì nó có thể để giúp đỡ nền kinh tế thế giới, đem lại trạng thái lành mạnh cho nó. Chính sách của chúng ta không chống lại một đất nước hay một chính sách nào khác. Chính sách của chúng ta chống lại nghèo đói, suy sụp, và hỗn loạn…” Cùng với Chính sách Truman, Kế hoạch Marshall nhấn mạnh sự tự do trong kinh tế và sự viện trợ của Mỹ sẽ khắc phục các khó khăn lúc bấy giờ của châu Âu. Kế hoạch Marshall đã cung cấp khoản viện trợ ban đầu trị giá 4 tỉ đô la cho các nước Tây Âu. Đến khi kế hoạch này kết thúc hồi cuối năm 1951, hơn 12 tỉ đô la đã được đóng góp. Năm 1948, Ủy ban Mỹ phụ trách châu Âu được thành lập do William Donovan đứng đầu, cấp phó của William Donovan trong ủy ban này là Allen Dulles, về sau trở thành Giám đốc Cục tình báo Mỹ (CIA).

Kế hoạch Marshall cũng là một phần trong kế hoạch chính trị của Mỹ nhằm mục đích tăng cường sự tác động ảnh hưởng của Mỹ so với những nước Đồng minh Tây Âu và chống lại Liên Xô, cũng như để tạo thuận tiện cho việc kinh doanh thương mại của những tập đoàn lớn đa vương quốc Mỹ tại Tây Âu. Để Giao hàng mục tiêu này, Mỹ đã viện trợ kinh tế tài chính cho cả chính quyền sở tại phát xít Tây Ban Nha, cũng như viện trợ chiến phí cho thực dân Pháp, thực dân Hà Lan quay trở lại xâm lăng Khu vực Đông Nam Á. Tuy vậy, nó cũng tạo quyền lợi cho kinh tế tài chính những nước Tây Âu, giúp những nước này hồi sinh kinh tế tài chính .Trong những năm từ 1948 đến năm 1952, những nước Tây Âu tăng trưởng nhanh. Tình trạng nghèo nàn cùng cực sau chiến tranh đã kết thúc. Tây Âu bước vào một thời kỳ tăng trưởng nhanh lê dài hai thập kỷ, được cho phép chất lượng đời sống được cải tổ nhanh. Viện trợ từ Kế hoạch Marshall cũng giúp những vương quốc Tây Âu thả lỏng những giải pháp khắc khổ và chính sách phân phối, giảm thiểu bất mãn và mang lại không thay đổi chính trị. Ảnh hưởng của chủ nghĩa cộng sản tại Tây Âu bị giảm sút can đảm và mạnh mẽ, trên toàn khu vực, những đảng cộng sản Tây Âu mất dần sự ủng hộ của dân chúng trong những năm tiếp theo của Kế hoạch Marshall. Trong khi đó Stalin ngăn ngừa không được cho phép những nước Đông Âu tham gia kế hoạch này, ông coi kế hoạch này là mối rình rập đe dọa nghiêm trọng cho sự trấn áp của Liên Xô với khối Đông Âu, và tin rằng nó sẽ khiến chủ nghĩa tư bản nổi lên ở những vương quốc Đông Âu. Để đáp trả, Liên Xô đã thiết lập COMECON như một lời cự tuyệt cho Kế hoạch. Sự hồi sinh kinh tế tài chính ở những nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu diễn ra chậm hơn so với Tây Âu, và nền kinh tế tài chính đã không bắt kịp với những nước Tây Âu, dẫn đến khoảng cách giàu nghèo giữa Đông và Tây Âu .

Kế hoạch Marshall nhìn chung nhận được phản ứng tích cực, nhưng cũng nhận phải một số chỉ trích. Noam Chomsky, một học giả cánh tả có xu hướng chống chủ nghĩa đế quốc và chủ nghĩa thực dân, trong một bài viết đã cáo buộc rằng số tiền mà người Mỹ viện trợ cho Pháp và Hà Lan đã được những quốc gia này sử dụng cho những cuộc xâm chiếm quân sự của họ ở Đông Nam Á. George McTurnan Kahin cho rằng Hà Lan đã sử dụng một phần lớn số viện trợ để tái chiếm Indonesia trong Chiến tranh giành độc lập Indonesia.[39] Noam Chomsky cho rằng kế hoạch Marshall có căn nguyên là để “thiết lập nền móng cho các công ty xuyên quốc gia lớn của Mỹ”, qua đó tăng cường sự khống chế kinh tế Tây Âu của các tập đoàn tư bản Mỹ[40] Ludwig von Mises thì tin rằng “Sự trợ cấp của Mỹ khiến cho các chính phủ châu Âu có thể che giấu phần nào các ảnh hưởng tai hại của các chính sách mang tính xã hội mà họ thực hiện.” Ông cũng chỉ trích viện trợ nước ngoài cho Tây Âu, rằng nó tạo ra kẻ thù ý thức hệ, bóp nghẹt nền kinh tế tự do mà thay vào đó là sự lệ thuộc vào nguồn viện trợ Mỹ[41].

Một số chỉ trích khác cho rằng Kế hoạch Marshall thực ra là một bản giao kèo, theo đó Mỹ sẽ giúp sức kinh tế tài chính và kinh tế tài chính cho những nước châu Âu để đổi lại sự nhượng bộ chính trị so với Mỹ của những vương quốc trên lục địa này. Theo đó, Mỹ có quyền ảnh hưởng tác động vào những cuộc bầu cử QH và xây dựng chính phủ nước nhà những nước châu Âu, đồng thời vô hiệu vai trò của Tổng thống Pháp vào thời gian đó là Tướng Charles de Gaulle, một người đi theo chủ nghĩa dân tộc bản địa độc lập, và đưa những chính khách thân Mỹ lên nắm quyền ở những nước châu Âu. Mục tiêu hầu hết của Đề án này là từng bước khiến những nước châu Âu từ bỏ chủ quyền lãnh thổ vương quốc, và thay vào đó là một TT trấn áp châu Âu nằm dưới sự trấn áp của Mỹ [ 38 ] .

Viện trợ cho Tây Berlin

Hiểu rằng Stalin sẽ không khi nào chấp thuận đồng ý việc thống nhất nước Đức trong khi phải nhân nhượng phe Đồng minh phương Tây, ba nước Đồng minh Tư bản phương Tây là Anh-Pháp-Mỹ quyết định hành động nhập ba vùng nhờ vào vào, xây dựng Cộng hòa Liên bang Đức ( không phải Cộng hòa Liên bang Đức thời nay ), hay còn gọi là Tây Đức. Liên Xô xây dựng Cộng hòa Dân chủ Đức, hay Đông Đức, dười sự chỉ huy của đảng Cộng sản Đức. Thủ đô của Đức – Berlin – tuy nằm trong chủ quyền lãnh thổ Đông Đức, bị chia cắt thành hai : Đông Berlin là Hà Nội Thủ Đô của Đông Đức và Tây Berlin là chủ quyền lãnh thổ đặc biệt quan trọng của Tây Đức .
220px C 47s at Tempelhof Airport Berlin 1948 Căn cứ không quân Rhein-Main của Mỹ giúp bảo dưỡng những máy bay trong chiến dịch viện trợ Tây BerlinTại 2 vùng có chế độ kinh tế khác hẳn nhau : ở Tây Đức lương công nhân cao hơn, loại sản phẩm phong phú hơn, nhưng ở Đông Đức thì có ngân sách hoạt động và sinh hoạt rẻ, được không tính tiền y tế, giáo dục. Có khoảng chừng 50.000 người Đông Đức, hay còn gọi là Grenzgängers hằng ngày vẫn vượt qua ranh giới 2 vùng, thao tác ở Tây Đức để được nhận mức lương cao hơn, nhưng lại quay trở lại sinh sống và cư ngụ ở Đông Đức do ngân sách hoạt động và sinh hoạt rẻ hơn. Với sản phẩm & hàng hóa cơ bản, cơ quan chính phủ Đông Đức trợ cấp cho người dân. Ngược lại, ở Tây Đức có kinh tế thị trường nhiều người bán, nhiều người mua. Tận dụng điều này, thị trường chợ đen tăng trưởng nhanh : người Tây Đức mua lương thực, thực phẩm với giá tương đối rẻ ở Đông Đức, trong khi người Đông Đức mua những sản phẩm & hàng hóa tiêu dùng hạng sang mà Đông Đức rất khan hiếm [ 42 ] .Để đối phó, Stalin quyết định hành động đóng cửa con đường này và đóng những con đường giao thông vận tải vào Tây Berlin. Cuộc bủa vây này gây ra sự thiếu vắng lương thực và đồ tiêu dùng cho 2,5 triệu người ở Tây Berlin .Truman không muốn rình rập đe dọa vũ trang để mở lại những mối giao thông vận tải vào Tây Berlin mà ông cũng không muốn Tây Berlin rơi vào tay của Liên Xô. Cho nên Truman quyết định hành động những chiến dịch viện trợ cho Tây Berlin bằng cách thả hàng viện trợ xuống từ trên không. Trong vòng 15 tháng, quân đội Anh và Mỹ cung ứng 200.000 chuyến bay phân phối lương thực, nguyên vật liệu. Mỗi ngày 13.000 tấn sản phẩm & hàng hóa được viện trợ cho Tây Berlin .Tháng 5 năm 1949, Stalin tháo bỏ lệnh phong tỏa Tây Berlin. Chiến dịch viện trợ của liên minh Anh-Mỹ cũng ngừng vào tháng 9 cùng năm .

Sự hình thành những khối liên hiệp

NATO

Liên Hiệp Quốc là một ủy ban tin tưởng trong việc giúp sức hồi sinh kinh tế tài chính những nước trên quốc tế. Tuy nhiên, Liên Xô cũng là một thành viên, nhiều chủ trương đưa ra bị Liên Xô bác bỏ vì tin rằng nó là con bài cho sự bành trướng của Tư bản Phương tây. 1946, Louis St. Laurent, bộ trưởng liên nghành bộ ngoại giao Canada đưa ra ý tưởng sáng tạo xây dựng một ” liên minh chuộng độc lập ” để giúp châu Âu chống lại những sự chi phối của Liên Xô. Các nhà chỉ huy Mỹ tỏ ra chăm sóc đến sáng tạo độc đáo trên, mặc dầu có người không ưng ý, cho rằng việc xây dựng một ủy ban như vậy hoàn toàn có thể dẫn đến chiến tranh .

Tháng 4 năm 1949, Canada, Mỹ tham gia với Bỉ, Anh, Đan Mạch, Pháp, Iceland, Ý, Luxembourg, Hà Lan, Na Uy, Bồ Đào Nha thành lập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (North Atlantic Treaty Organization hay NATO).

Sự xây dựng liên minh NATO có ý nghĩa lớn trong lịch sử dân tộc Mỹ, chấm hết chủ trương cô lập của Mỹ so với những yếu tố châu Âu. Tuy nhiên, việc NATO sinh ra khiến Liên Xô rất không an tâm, bởi việc Mỹ xây dựng một liên minh quân sự gồm nhiều nước ngay sát Liên Xô là một mối rình rập đe dọa bảo mật an ninh rất lớn với nước này. Quyền chi phối NATO thuộc về Mỹ, nếu Mỹ kêu gọi quân đội những nước NATO để phát động tiến công Liên Xô, thì Liên Xô sẽ bị vây hãm và phải chống đỡ với rất nhiều quân địch cùng một lúc .

Khối Warszawa

Để đáp trả việc NATO sinh ra, Liên Xô xây dựng khối Hiệp ước Warszawa ( Организация Варшавского договора ) gồm Liên Xô và những nước liên minh trong phe xã hội chủ nghĩa ở châu Âu ( Albania, Ba Lan, Hungary, Bulgaria, Cộng hoà dân chủ Đức, Tiệp Khắc, Romania ) .Ngày 31 tháng 3 năm 1954, để giảm căng thẳng mệt mỏi ngoại giao giữa 2 bên, Bộ Ngoại giao Liên Xô đề xuất cho nước này gia nhập NATO với điều kiện kèm theo liên minh này đứng trung lập. Ngày 7 tháng 5 năm 1954, Mỹ, Anh và Pháp bác bỏ đề xuất với nguyên do việc kết nạp Liên Xô là ” không tương thích với tôn chỉ phòng thủ và dân chủ ” của khối .
760px NATO vs Warsaw %281949 1990%29 Sự cạnh tranh đối đầu giữa NATO và Khối Warszawa

  • Sự ra đời của NATO và khối Hiệp ước Warszawa đã đánh dấu sự xác lập của cục diện 2 cực, 2 phe. “Chiến tranh lạnh” đã bao trùm toàn thế giới.
  • Liên minh kinh tế Warszawa cũng đồng thời xuất hiện

Sự vững mạnh của chủ nghĩa cộng sản

Liên Xô và vũ khí hạt nhân

Năm 1949, Liên Xô thành công xuất sắc trong việc sản xuất vũ khí hạt nhân, xóa bỏ thế độc quyền về công nghệ tiên tiến hạt nhân của Hoa Kỳ. Để lấy lại lợi thế, Truman phê chuẩn việc điều tra và nghiên cứu bom nhiệt hạch tại Hoa Kỳ .

Cũng vào thời điểm này, Truman thành lập Ủy ban An ninh Liên bang (Federal Civil Defense Administration) nhằm thành lập các phương tiện truyền thông cho nhân dân về việc đối phó với chiến tranh hạt nhân (thành lập hầm chống bom,…) nhưng thực tế không hiệu quả.

Đảng cộng sản Trung Quốc chiến thắng

Sau khi chống lại Phát xít Nhật, uy tín của nhà chỉ huy Đảng cộng sản Mao Trạch Đông lên cao. Mỹ giúp sức Tưởng Giới Thạch chống lại Mao Trạch Đông. Nhưng về sau Mỹ chấm hết viện trợ vì cho rằng sự nắm quyền của Mao Trạch Đông là không hề tránh khỏi. Năm 1949, Đảng Cộng sản Trung Quốc giành thắng lợi, chính quyền sở tại Quốc dân đảng của Tưởng Giới Thạch buộc phải rút ra hòn đảo Đài Loan. Nước Cộng hòa Nhân dân Nước Trung Hoa được xây dựng và liên minh với Liên Xô. Tình trạng thù địch tiếp nối giữa những người Cộng sản trên lục địa và những người Quốc gia ở Đài Loan lê dài trong suốt cuộc Chiến tranh Lạnh. Dù Hoa Kỳ khước từ giúp sức Tưởng Giới Thạch trong kỳ vọng ” Phục hồi lục địa ” của ông, họ vẫn liên tục trợ giúp Trung Quốc Dân Quốc về quân sự chiến lược và chuyên viên để ngăn Đài Loan rơi vào tay Cộng hoà Nhân dân Nước Trung Hoa. Nhờ sự tương hỗ của phương Tây ( phần lớn những nước phương Tây liên tục công nhận Trung Quốc Dân Quốc là chính quyền sở tại hợp pháp duy nhất của Trung Quốc ), Trung Quốc Dân Quốc tại Đài Loan giữ được vai trò đại diện thay mặt của Trung Quốc tại Liên hiệp quốc cho tới năm 1971, khi Cộng hoà Nhân dân Nước Trung Hoa giành được vị trí này. [ 43 ]

Chiến tranh Lạnh và ảnh hưởng tác động trong lòng nước Mỹ

Vào khoảng thời kỳ khủng hoảng kinh tế thế giới, số lượng người Mỹ tham gia vào đảng cộng sản tăng lên, chủ yếu là do suy nghĩ rằng cuộc khủng hoảng trên là điểm yếu, là dấu hiệu sụp đổ của chủ nghĩa tư bản. Một lần nữa, “Nỗi sợ Đỏ” (Red Scare) – sợ những tư tưởng của chủ nghĩa cộng sản – tồn tại trên đất Mỹ. Mối lo sợ những người cộng sản trong chính quyền Mỹ lên cao, điều này dẫn đến những cuộc đàn áp chống cộng mang tính cực đoan, vi phạm hiến pháp và trái với tư tưởng Mỹ từ khi lập quốc.

Về đối nội, tại Mỹ đầu thập niên 1950, những thế lực chống cộng cực đoan nắm quyền, McCarthy và J. Edgar Hoover thực thi những chiến dịch chống cộng gồm theo dõi, phân biệt đối xử, sa thải, khởi tố và bắt giam nhiều người bị xem là đảng viên cộng sản hoặc ủng hộ chủ nghĩa cộng sản [ 44 ] [ 45 ] [ 46 ]. Một bộ phận trong số những nạn nhân bị mất việc, bị bắt giam hoặc bị tìm hiểu quả thật có quan hệ trong hiện tại hoặc trong quá khứ với Đảng Cộng sản Hoa Kỳ. Nhưng đại bộ phận còn lại có rất ít năng lực gây nguy cơ tiềm ẩn cho nhà nước và sự tương quan của họ với người cộng sản là rất mờ nhạt [ 47 ]. nhà nước Mỹ tăng nhanh tuyên truyền để công chúng nghĩ rằng những người cộng sản là mối rình rập đe dọa so với bảo mật an ninh vương quốc. [ 48 ]Truman xây dựng những chương trình chống những gián điệp của Liên Xô xâm nhập vào chính quyền sở tại của Mỹ … những chương trình này tìm hiểu hàng triệu nhân viên cấp dưới chính phủ nước nhà, trong đó khoảng chừng vài trăm người bị buộc từ chức .

Quốc hội Mỹ cũng có tổ chức riêng để bảo vệ an ninh quốc gia. HUAC (House Un-American Activities Committee – Ủy ban Hạ viện Kiểm Tra Hành Động Bất Hợp Hoa Kỳ) được thành lập năm 1938, giúp điều tra các phần tử không trung thành. Đặc biệt là Hollywood vì Hollywood được cho là có ảnh hưởng mạnh mẽ đến tư tưởng của nhân dân.

Chính sách McCarren-Walter : Cùng với Truman và Quốc hội Mỹ, thượng nghị sĩ Pat MacCarren cũng tham gia vào trào lưu chống cộng sản ở Mỹ. Tuy nhiên, ông không nhắm tới những công dân Mỹ mà nhắm tới những ” thành phần không trung thành với chủ ” là thành phần nhập cư từ những vùng mà chủ nghĩa cộng sản đang thống trị .

Thập niên 1950

Mỹ Latinh

Nếu như tiềm năng của Mỹ trong những năm đầu của Chiến tranh Lạnh là ngăn ngừa sự lan rộng của chủ nghĩa cộng sản, quá trình này Mỹ dữ thế chủ động hơn với việc ” đẩy lùi ” chủ nghĩa đó. Tuy nhiên, tổng thống lúc bấy giờ, Dwight D. Eisenhower, muốn tránh những đụng chạm với Liên Xô .Mỹ đã thiết lập những chính sách ủng hộ mình bằng can thiệp quân sự chiến lược, hỗ trợ vốn cho phe trái chiều hoặc tương hỗ hòn đảo chính ( Mỹ có nhiều góp vốn đầu tư trục lợi vào kinh tế tài chính của những nước Nam Mỹ ) .Năm 1954, CIA cho rằng những nhà chỉ huy của Guatemala ủng hộ chủ nghĩa xã hội, và sau đó Mỹ đã lật đổ chính quyền sở tại ở đây ( Đảo chính Guatemala năm 1954 ). Chiến dịch tình báo của CIA tương hỗ cuộc thay máu chính quyền này có mật danh là Operation PBSUCCESS. CIA đã tuyển dụng và giảng dạy một đơn vị chức năng lính đánh thuê nhỏ dưới sự chỉ huy của một người Guatemala lưu vong tên là Carlos Castillo Armas để chiếm đóng Guatemala, với 30 máy bay Mỹ không mang phù hiệu để tương hỗ đường không. Đại sứ Mỹ Peurifoy chuẩn bị sẵn sàng list những người Guatemala cần xử tử. Cuộc thay máu chính quyền dẫn tới việc nhà độc tài quân sự chiến lược Carlos Castillo Armas lên nắm quyền, người tiên phong trong một loạt những nhà quản lý độc tài được Hoa Kỳ hậu thuẫn ở Guatemala. Cuộc đảo chánh đã bị chỉ trích thoáng đãng trên trường quốc tế và tạo nên tâm ý chống Mỹ lâu dài hơn ở Mỹ Latinh. Cố gắng bào chữa cho cuộc thay máu chính quyền, CIA đã khởi động Operation PBHISTORY, tìm kiếm vật chứng về ảnh hưởng tác động của Xô viết ở Guatemala, nhưng bị thất bại. Castillo Armas nhanh gọn biểu lộ quyền lực tối cao độc tài, cấm phe trái chiều, giam giữ và tra tấn những đối thủ cạnh tranh chính trị, và đảo ngược những cải cách xã hội của Cách mạng. Gần bốn thập kỷ của cuộc nội chiến tiếp theo, những du kích cánh tả đã chiến đấu với một loạt những chế độ độc tài thân Mỹ tại Guatemala. Có tối thiểu 200.000 người đã bị giết, hầu hết là thường dân. Đỉnh điểm của đại chiến là chiến dịch diệt chủng ở Ixil của tổng thống Rios Montt .Vị thế của Mỹ tại Mỹ latinh bị ảnh hưởng tác động nghiêm trọng sau thắng lợi của Cách mạng Cuba năm 1958 do Fidel Castro chỉ huy đã lật đổ chế độ độc tài thân Mỹ Fulgencio Batista. Fidel Castro sau đó công bố đưa Cuba đi theo con đường xã hội chủ nghĩa. Đây dược coi là một thắng lợi của Liên bang Xô viết, với việc họ có được một liên minh chỉ cách vài dặm từ bờ biển Hoa Kỳ .

Châu Á Thái Bình Dương

Trong thời kỳ Chiến tranh quốc tế thứ hai, Triều Tiên chịu sự quản lý của Phát xít Nhật. Sau khi Nhật thua trận, theo thỏa thuận hợp tác giữa 2 bên, Liên Xô tiến quân vào miền Bắc, còn Mỹ tiến quân vào miền Nam Triều Tiên. Tại mỗi vùng đã xây dựng riêng rẽ 2 nhà nước khác nhau. Bắc Triều Tiên theo chính sách xã hội chủ nghĩa được Liên Xô hậu thuẫn và Nam Triều Tiên theo đường lối tư bản chủ nghĩa được Mỹ ủng hộ. Hai miền lấy vĩ tuyến 38 làm ranh giới trong thời điểm tạm thời. Năm 1949, Mỹ và Liên Xô rút khỏi Triều Tiên. Theo kế hoạch thì sẽ xây dựng cơ quan chính phủ chung trên cả nước, nhưng nhà nước 2 miền không công nhận lẫn nhau, và đều công bố mình là chính phủ nước nhà hợp pháp duy nhất của toàn nước Triều Tiên. Sau những stress ngày càng tăng giữa 2 miền Triều Tiên, tháng 6 năm 1950, Quân đội Bắc Triều Tiên của Kim Nhật Thành tiến công Nam Triều Tiên. [ 49 ] Sợ rằng nước Triều Tiên cộng sản dưới sự chỉ huy của Kim Nhật Thành hoàn toàn có thể đe doạ Nhật Bản và cổ vũ những trào lưu cách mạng cộng sản khác ở châu Á, Truman ra lệnh cho những lực lượng Hoa Kỳ và với sự giúp sức của Liên hiệp quốc phản công lại cuộc tiến công từ Bắc Triều Tiên. Người Liên Xô tẩy chay những cuộc gặp của Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc và phản đối việc Hội đồng không giao ghế cho Cộng hoà Nhân dân Trung Quốc và cho nên vì thế đã không hề phủ quyết việc Hội đồng trải qua hành vi của Liên hiệp quốc phản đối cuộc tiến công của Bắc Triều Tiên. Một lực lượng phối hợp của Liên hiệp quốc với những quân nhân của Nam Triều Tiên, Hoa Kỳ, Anh Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ, Canada, nước Australia, Pháp, Philippines, Hà Lan, Bỉ, New Zealand và những nước khác cùng ngăn ngừa cuộc tiến công [ 50 ]. Trung Quốc sau đó cũng đã đem quân tương hỗ Bắc Triều Tiên, khiến cho chiến sự leo thang kinh khủng. Một thoả thuận ngừng bắn được trải qua vào tháng 7 năm 1953, tuy nhiên bán đảo Triều Tiên vẫn bị chia cắt cho đến thời nay dù 2 miền Triều Tiên đang nỗ lực kiến thiết xây dựng nền độc lập lâu dài hơn và vững chắc mà tái thống nhất quốc gia họ lại thành 1 chính quyền sở tại TW duy nhất ở tại xứ sở và dân tộc bản địa này .

Nước Ta

Eisenhower lên nhậm chức sau khi kết thúc Chiến tranh Triều Tiên. Mỹ viện trợ Pháp trong việc tái xâm lược những thuộc địa của họ ở Đông Dương, trong đó có Nước Ta. nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa nối dậy kháng chiến và sau cuối đã vượt mặt Pháp năm 1954. Sau khi Pháp thất bại, Hoa Kỳ nhảy vào thế chân, lập nên chính sách Nước Ta Cộng Hòa nhằm mục đích chia cắt Nước Ta. Liên Xô, Trung Quốc và những nước XHCN viện trợ cho Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại miền Bắc và Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Nước Ta tại miền Nam thực thi cuộc chiến tranh chống Mỹ, thống nhất quốc gia năm 1976 .

Lào

Nội chiến Lào khởi đầu tháng 5 năm 1959 với việc Hoa Kỳ tham gia can thiệp vào tình hình Đông Dương .

Trung Đông

Mỹ cũng triển khai những kế hoạch tại những nước Ả Rập với nguồn dầu hỏa phong phú để những nước này không ủng hộ Liên Xô ( năm 1952, nỗ lực thiết lập lại chính quyền sở tại thân Mỹ ) .Mỹ và Anh đã hậu thuẫn cho vụ thay máu chính quyền tại Iran năm 1953 nhằm mục đích lật đổ thủ tướng Mosaddegh, người đã dám giành lại quyền trấn áp ngành khai thác dầu mỏ Iran khỏi tay những nước phương Tây. CIA chi hàng triệu USD để mua chuộc những quan chức và trả cho những băng đảng để gây bạo loạn trên đường phố Tehran. Mossadegh sau cuối cũng bị lật đổ và vua Shah ( Mohammed Reza Pahlevi ) trở về nắm quyền. Với sự ủng hộ can đảm và mạnh mẽ từ phía Anh và Mỹ, triều đình Shah trao cho phương Tây những ngành công nghiệp Iran và đàn áp phe trái chiều trong những tầng lớp tăng lữ Hồi giáo Shia và những người ủng hộ dân chủ. Chế độ của Shah bị nhân dân thù ghét : Quần chúng nhận thức rằng Shah chịu ảnh hưởng tác động lớn – nếu không nói là con rối – của thế lực phi Hồi giáo phương Tây ( Hoa Kỳ ) [ 51 ] [ 52 ], rằng văn hóa truyền thống tận hưởng Hoa Kỳ đang làm ô uế quốc gia Iran ; rằng chính sách của Shah quá thối nát và ngông cuồng [ 53 ] [ 54 ]. Tất cả dẫn tới cuộc cách mạng Iran năm 1979 .1957, Eisenhower công bố Chính sách Eisenhower, trong đó nói lên rằng Mỹ sẽ dùng vũ trang để ” bảo vệ nền tự chủ của một vương quốc hay một nhóm vương quốc ở Trung Đông trước sự rình rập đe dọa của những thái độ thù nghịch “. Tới cuối thập niên 1950, Tình báo Mỹ đã thực thi hơn 200 chiến dịch bí hiểm ở quốc tế, hầu hết là can thiệp vào những tiến trình chính trị tại những vương quốc độc lập có xu thế ủng hộ chủ nghĩa xã hội .Trong tiến trình 1948 – 1982, Mỹ viện trợ tích cực cho Israel triển khai những cuộc chiến tranh với những nước Ả rập. Israel đã chiếm đóng hàng loạt nước láng giềng Palestine, có những quá trình còn chiếm đóng một phần chủ quyền lãnh thổ Ai Cập và Syria .

Sự kiện Hungary năm 1956

220px Hole in flag Budapest 1956 Người Hungary tụ tập quanh đầu của tượng Stalin tại Budapest. Lá cờ, với một lỗ mà hình tượng cộng sản đã bị cắt ra, trở thành hình tượng của cuộc cách mạng .Sau thế chiến II Hungary trở thành một nhà nước theo thể chế Xã hội chủ nghĩa, dưới sự chỉ huy chuyên chính khắc nghiệt của Thủ tướng Rákosi Mátyás. [ 55 ]. Dưới sự chỉ huy của Mátyás, chính phủ nước nhà Hungary trở thành một trong những cơ quan chính phủ khắc nghiệt nhất ở châu Âu. [ 56 ] [ 57 ] Trước những chủ trương sai lầm đáng tiếc của cơ quan chính phủ Mátyás, nhân dân Hungary trở nên tức giận. [ 58 ] Sự từ chức của Mátyás vào tháng 7 năm 1956 đã khuyến khích sinh viên, những nhà văn và nhà báo trở nên sôi sục và mạnh dạn chỉ trích chính trị hơn. Trong buổi chiều ngày 23 tháng 10 năm 1956, gần 20.000 người biểu tình [ 59 ] Hungary đưa ra một list Các nhu yếu của Cách mạng Hungary năm 1956 [ 60 ], gồm cả việc bầu cử tự do, những hội đồng độc lập và tìm hiểu những hành vi của Stalin và Rákosi tại Hungary. Theo lệnh của Bộ trưởng quốc phòng Liên Xô Georgy Zhukov, xe tăng Liên Xô tiến vào Budapest, nhưng lính Liên Xô có lệnh không được nổ súng [ 61 ] Những người biểu tình tiến công vào Toà nhà nghị viện, khiến cơ quan chính phủ phải sụp đổ. [ 62 ] .nhà nước mới của Imre Nagy lên nắm quyền lực tối cao trong cuộc cách mạng đã giải tán công an mật Hungary, đồng thời công bố dự tính rút khỏi Khối hiệp ước Warsaw và cam kết chủ trương bầu cử mới. Bạo động nhanh gọn lan ra khắp Hungary, hàng nghìn người tự tổ chức triển khai thành những nhóm vũ trang, họ lùng tìm và giết hại những thành viên của Cảnh sát bảo mật an ninh nhà nước ( ÁVH ) và binh lính Liên Xô. Các hình tượng của chủ nghĩa cộng sản như sao đỏ và những tượng đài tưởng niệm chiến tranh Xô-Đức bị tháo bỏ, và những cuốn sách về chủ nghĩa Cộng sản bị đốt cháy. Những người cộng sản ủng hộ Liên Xô và những thành viên ÁVH thường bị những nhóm vũ trang này hành quyết hay bỏ tù, trong khi những trại giam bị phá và tù nhân được trang bị vũ khí. Nhiều đội vũ trang tự phát nổi lên, như nhóm 400 tay súng do József Dudás chỉ huy, chuyên tiến công hay giết hại những người có thiện cảm với Liên Xô và những thành viên ÁVH. [ 63 ]. Một cuộc ngừng bắn được sắp xếp ngày 28 tháng 10, và tới ngày 30 tháng 10 hầu hết quân đội Liên Xô đã rút khỏi Budapest về những trại đồn trú ở vùng nông thôn Hungary. [ 64 ]Sau một số ít cuộc tranh luận, ngày 30 tháng 10 Ban chỉ huy Liên Xô quyết định hành động không lật đổ chính phủ nước nhà mới của Hungary. Tuy nhiên sau sự kiện những người phản kháng có vũ trang tiến công biệt đội ÁVH bảo vệ những trụ sở của Đảng Công nhân Lao động Hungary tại Budapest ở Köztársaság tér ( Quảng trường Cộng hoà ) nhằm mục đích trả thù cho những vụ bắn súng vào người biểu tình bởi ÁVH tại thành phố Mosonmagyaróvár [ 65 ] [ 66 ] [ 67 ] Bộ chính trị Liên Xô chuyển sang lập trường trấn áp cuộc cách mạng với một lực lượng lớn của Liên Xô tiến vào Budapest và những vùng khác của nước này. [ 68 ] Ước tính có khoảng chừng 200.000 người bỏ trốn khỏi Hungary, [ 69 ] khoảng chừng 26.000 người Hungary bị chính phủ nước nhà mới của János Kádár ( một người thân trong gia đình Liên Xô ) đem ra xét xử, trong số đó 13.000 người bị bỏ tù. [ 70 ] Imre Nagy bị Tòa án tối cao Hungary tuyên án tử hình cùng với Pál Maléter và Miklós Gimes, sau những phiên toà bí hiểm tháng 6 năm 1958. Tới tháng 1 năm 1957, chính phủ nước nhà Hungary đã dập tắt mọi sự trái chiều công cộng. Những hành vi trấn áp mạnh tay đã khiến nhiều người theo Chủ nghĩa Mác ở phương Tây trở nên xa lánh, tuy nhiên nó đã làm tăng cường quyền trấn áp của những Đảng cộng sản ở mọi vương quốc cộng sản Đông Âu. Động thái của Liên Xô đã khiến nhiều người phương Tây giật mình, tuy nhiên họ không có hành vi gì can thiệp. Việc Hoa Kỳ không hành vi đã khiến nhiều người Hungary nổi giận và tuyệt vọng. Chương trình phát thanh của đài Voice of America và những bài phát biểu của Tổng thống Dwight D. Eisenhower và Ngoại trưởng John Foster Dulles trước đó đã gợi ý rằng Hoa Kỳ ủng hộ việc ” giải phóng người dân bị nhốt ” ở những nước cộng sản. Tuy nhiên, khi Liên Xô trấn áp người biểu tình ở Hungary, Hoa Kỳ đã không làm gì ngoài việc đưa ra những công bố công khai minh bạch bày tỏ sự thông cảm với thực trạng của họ [ 71 ] .

Khủng hoảng kênh đào Suez 1956

220px Tanks Destroyed Sinai Quân Israel chuẩn bị sẵn sàng cho trận đánh tại bán đảo Sinai .

Liên quân Vương quốc Anh, Pháp, Israel (với sự hậu thuẫn của Mỹ) tấn công vào lãnh thổ Ai Cập, bắt đầu từ ngày 29 tháng 10 năm 1956.[72][73] Cuộc tấn công diễn ra sau quyết định của Ai Cập về việc quốc hữu hóa kênh đào Suez, và việc Ai Cập công nhận Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (một quốc gia xã hội chủ nghĩa) trong thời kỳ đỉnh điểm căng thẳng giữa Trung Quốc và Đài Loan.[74]

Liên minh giữa ba vương quốc, đặc biệt quan trọng là Israel, đã khá thành công xuất sắc trong việc tạm chiếm kênh đào Suez, nhưng Liên Xô rình rập đe dọa can thiệp quân sự chiến lược để giải cứu cho Ai Cập, nếu liên quân không chịu rút lui. Lo ngại chiến tranh leo thang thành cuộc thế chiến mới, Mỹ rình rập đe dọa cấm vận kinh tế tài chính Israel, cắt nguồn cung dầu cho Anh nếu họ không rút khỏi khu vực Sinai, đây là điều gây giật mình cho Israel, Anh và Pháp, bởi Mỹ vốn là liên minh của họ .Tổn thất về chính trị với Anh, Pháp và Israel sau chiến dịch quân sự chiến lược này là cực kỳ lớn. Quan hệ Anh – Mỹ bị tổn hại nghiêm trọng, trong khi vị thế Liên Xô được tăng cường tại Trung Đông như là một người bảo vệ cho những nước Ả Rập khỏi chủ nghĩa thực dân phương Tây. Thủ tướng Anh Anthony Eden từ chức, Israel miễn cưỡng rút quân. Tổng thống Ai Cập Nasser không bị lật đổ và trở thành anh hùng trong quốc tế Arab, và kênh đào Suez vẫn thuộc về Ai Cập .

Thập niên 1960

Sự kiện vịnh con Lợn và cuộc Khủng hoảng tên lửa Cuba

Hy vọng lặp lại thành công xuất sắc ở Guatemala và Iran năm 1961, CIA viện dẫn cuộc sơ tán quy mô lớn tới Hoa Kỳ sau khi Castro lên nắm quyền, đã đào tạo và giảng dạy và trang bị một nhóm vũ trang là người Cuba lưu vong đổ xô xuống Vịnh con Lợn, nơi họ tìm cách tạo ra một cuộc nổi dậy chống chính sách Castro. Không quân Mỹ cũng tham gia ném bom trong sự kiện này, làm khoảng chừng 2000 – 4000 thường dân Cuba thiệt mạng. Tuy nhiên, cuộc tiến công đã thất bại nặng nề. Sau đó, Castro công khai minh bạch công bố ông là một người Marxist – Leninist và tạo lập Cuba trở thành nhà nước Cộng sản tiên phong tại châu Mỹ và liên tục quốc hữu hoá những ngành công nghiệp chính của quốc gia .nhà nước Liên Xô nắm lấy thời cơ từ cuộc xâm lược bất thành như một lý lẽ để thuyết phục Fidel được cho phép quân đội Liên Xô đóng quân ở Cuba. Họ cũng quyết định hành động đặt những tên lửa hạt nhân tầm trung ở Cuba, những tên lửa này đủ gần để hoàn toàn có thể tiến công và tiêu diệt chủ quyền lãnh thổ Hoa Kỳ. Liên Xô coi việc đặt những mạng lưới hệ thống tên lửa hạt nhân tại Cuba là một cách để đáp trả lại việc Mỹ sắp xếp những mạng lưới hệ thống tương tự như tại Thổ Nhĩ Kỳ .Để trả đũa, Tổng thống John F. Kennedy phong tỏa biển Caribe và lên kế hoạch tiến công Cuba, cả quốc tế trở nên sợ hãi trước rủi ro tiềm ẩn về một cuộc chiến tranh quốc tế thứ ba. Sau nhiều ngày căng thẳng mệt mỏi, người Liên Xô quyết định hành động rút tên lửa về nước, đổi lại Hoa Kỳ cam kết sẽ không xâm lược Cuba đồng thời rút những tên lửa của họ khỏi Thổ Nhĩ Kỳ. Sau cuộc chạm trán suýt nữa đã khiến quốc tế xảy ra chiến tranh hạt nhân này, hai vị chỉ huy đã cấm những vụ thử hạt nhân trong không trung và dưới mặt nước sau năm 1962. Người Liên Xô cũng mở màn một chiến dịch kiến thiết xây dựng lại quân đội trên diện rộng. Sự rút lui đã làm ảnh hưởng tác động tới vị trí của Khrushchev, và ông nhanh gọn bị vô hiệu sau đó và được thay thế sửa chữa bởi Leonid Brezhnev .

Khủng hoảng Berlin năm 1961

220px Checkpoint Charlie 1961 10 27 Xe tăng Liên Xô đương đầu với xe tăng Hoa Kỳ tại Chốt gác Charlie, 27 tháng 10 năm 1961Mặc dù Đông Đức tăng cường canh giữ biên giới và hạn chế đi lại so với công dân của mình, nhưng vẫn có hơn 3 triệu người Đông Đức trốn sang Tây Đức từ năm 1945 đến năm 1961, hầu hết trong số họ đi qua biên giới giữa hai thành phố Đông Berlin ( Đông Đức ) và Tây Berlin ( Tây Đức ) .Số người bỏ trốn này chiếm gần 1/5 dân số của Đông Đức khi đó, và đa phần là người trẻ, năng động và có tri thức. Do đó việc di dân này là mối rình rập đe dọa cho sức mạnh kinh tế tài chính của Đông Đức và sau cuối là cho sự sống sót của vương quốc này [ 42 ]Tháng 6, Liên Xô giật mình nhu yếu quân Đồng Minh rút ra khỏi Tây Berlin [ 75 ]. Yêu cầu đã bị bác bỏ, vào ngày 13 tháng 8, Đông Đức đã đóng cửa biên giới giữa 2 thành phố Đông và Tây Berlin đồng thời dựng lên một hàng rào dây thép gai, về sau được lan rộng ra thành Bức tường Berlin nhằm mục đích ngăn ngừa dòng người di cư sang phía tây [ 76 ]. Bức tường đã chia cắt phần Tây Berlin với phần phía đông của thành phố và chia cắt với chủ quyền lãnh thổ của nước Cộng hòa Dân chủ Đức phủ bọc chung quanh Tây Berlin. Bức tường này là một trong những hình tượng nổi tiếng nhất của cuộc Chiến tranh Lạnh và của việc chia cắt nước Đức, vì thế người dân Tây Đức đã gọi nó là ” Bức tường ô nhục ” .Một cuộc chạm trán trực tiếp có vẻ như nguy hại giữa quân đội Mỹ và Xô Viết xảy ra vào ngày 27 tháng 10 năm 1961 tại Checkpoint Charlie trên đường Friedrich ( Friedrichstraße ) khi 10 chiếc tăng mỗi bên đã đỗ đối lập nhau ngay trước vạch ranh giới. Thế nhưng vào ngày hôm sau cả hai nhóm tăng đều được rút về. Cả hai phe đều không muốn vì Berlin mà cuộc Chiến tranh Lạnh sẽ leo thang hay sau cuối là đi đến một thế chiến thứ 3 .

Mùa xuân Praha

Khi Alexander Dubček lên nắm quyền lực tối cao ở Tiệp Khắc, ông đã triển khai một loạt những giải pháp nhằm mục đích phi tập trung chuyên sâu hóa nền kinh tế tài chính và cải cách chính trị quốc gia. Các quyền tự do được trao gồm thả lỏng những hạn chế với tiếp thị quảng cáo, ngôn luận và đi lại [ 77 ] [ 78 ] [ 79 ]. Dubček cũng công bố rút Tiệp Khắc ra khỏi khỏi Khối hiệp ước Warszawa. Những cuộc cải cách diễn ra tại Tiệp Khắc đã không được Liên Xô ủng hộ, và 1 số ít chỉ huy thân Liên Xô trong Đảng Cộng sản Tiệp Khắc ( gồm Biľak, Švestka, Kolder, Indra, và Kapek ) cũng phản đối Dubček, họ đã gửi một nhu yếu tới cơ quan chính phủ Liên Xô đề xuất can thiệp [ 80 ] Sau những cuộc đàm phán không thành công xuất sắc, Liên Xô đã gửi hàng nghìn quân của Khối hiệp ước Warszawa cùng xe tăng tiến công vào Tiệp Khắc [ 81 ] Cuộc tiến công được thực thi theo Học thuyết Brezhnev, một chủ trương buộc những vương quốc Khối Đông Âu kết nối quyền lợi vương quốc vào quyền lợi của Khối như một toàn diện và tổng thể và thực thi quyền can thiệp của Xô viết nếu một quốc gia thuộc khối có bộc lộ đi theo tư bản chủ nghĩa. [ 82 ] [ 83 ] Lãnh đạo Tiệp Khắc ra lệnh không kháng cự nên sự kiện này diễn ra ít ngã xuống, nhưng cuộc tiến công dẫn tới một làn sóng di cư gồm khoảng chừng 70.000 người Séc trong quy trình tiến độ đầu, và tổng thể và toàn diện sau đó lên tới 300.000 người đã chạy sang nước khác. [ 84 ] Cuối cùng Dubček bị lật đổ và Gustáv Husák, người thay thế sửa chữa Dubček và cũng trở thành quản trị nước, đã đảo ngược hầu hết những giải pháp cải cách văn minh của ông .Sự kiện ở Praha xảy ra đã làm nhiều người cánh tả ở phương Tây có quan điểm Mác – Lenin tuyệt vọng với Liên Xô. Nó góp thêm phần vào sự tăng trưởng của những ý tưởng sáng tạo của chủ nghĩa Cộng sản Tây Âu trong những đảng cộng sản phương Tây, những đảng này tách xa khỏi Liên Xô và thi hành những đường lối đấu tranh riêng tại vương quốc của họ [ 85 ] .

Chia rẽ Trung-Xô

Cuộc Đại nhảy vọt của Cộng hoà Nhân dân Trung Quốc và những chủ trương dựa trên nông nghiệp thay vì công nghiệp nặng của nước này thử thách quy mô chủ nghĩa xã hội kiểu Liên xô và những tín hiệu của ảnh hưởng tác động Xô viết lên những nước Xã hội chủ nghĩa. Khi quy trình ” phi Stalin hoá ” diễn ra ở Liên xô, nhà sáng lập cách mạng Trung Quốc, Mao Trạch Đông, lên án ” chủ nghĩa xét lại ” của Liên xô. Người Trung Quốc cùng dẫn sự không tương đồng với việc luôn chỉ có vai trò thứ hai trong quốc tế cộng sản. Trong thập niên 1960, một sự chia rẽ công khai minh bạch Open giữa hai cường quốc ; những căng thẳng mệt mỏi đã dẫn tới một loạt những cuộc xung đột dọc theo biên giới Trung-Xô .

Mỹ Latinh

Mỹ ủng hộ cuộc thay máu chính quyền lật đổ Tổng thống João Goulart tại Brazil và lập lên một chính phủ nước nhà thân Mỹ tại đây .Năm 1965, Mỹ đưa quân vào Dominica để tiến công Đảng Cách mạng Dominican và Đảng Cách mạng 14 tháng 6 khi hai đảng cánh tả này đang tổ chức triển khai biểu tình chống chính quyền sở tại quân sự chiến lược thân Mỹ .Từ năm 1962, Mỹ can thiệp vào cuộc Nội chiến Guatemala bằng việc tương hỗ chính phủ nước nhà độc tài quân sự chiến lược của nước này chống lại những lực lượng nổi dậy cánh tả. Các nhóm nổi dậy này về sau đã nhận được sự trợ giúp nhiệt tình từ Cuba và Nicaragua. Cuộc nội chiến đã lê dài hàng chục năm, gây nên những tổn thất to lớn cho quốc gia Guatemala. Có tối thiểu 200.000 người đã bị giết trong cuộc nội chiến, phần nhiều là thường dân. Đỉnh điểm của đại chiến là chiến dịch diệt chủng ở Ixil của tổng thống Rios Montt .

Châu Á Thái Bình Dương

Mỹ và Phương Tây đã ủng hộ những lực lượng chống cộng ở Indonesia trong chiến dịch thảm sát hơn 500.000 người cộng sản từ năm 1965 đến năm 1966 [ 86 ] [ 87 ]. Một bản báo cáo giải trình của CIA năm 1968 đã xếp cuộc thanh trừng chống Cộng này vào một trong số những vụ thảm sát đẫm máu nhất thế kỷ 20 [ 88 ] .Vào năm 1967, Mỹ ủng hộ Israel trong cuộc Chiến tranh Sáu Ngày với những nước Ả Rập được Liên Xô hậu thuẫn. Kết thúc đại chiến, Israel đã lan rộng ra được đáng kể chủ quyền lãnh thổ của họ, giành được quyền trấn áp vùng Đông Jerusalem, dải Gaza, bán đảo Sinai, Bờ Tây và cao nguyên Golan. Tổng thể, chủ quyền lãnh thổ Israel rộng ra gấp ba lần, gồm có cả một triệu người Ả Rập nay bị đặt dưới quyền trấn áp của Israel trong những chủ quyền lãnh thổ mới chiếm được .

Châu Phi

Vào năm 1960, đã từng có một tổng thống cánh tả nổi bật ở Ghana là Kwame Nkrumah. Ông là thủ tướng dưới thời người Anh cai trị từ năm 1952 đến 1960, khi Ghana độc lập thì ông trở thành tổng thống. Đó là một người xã hội chủ nghĩa, với tư tưởng chống đế quốc, vào năm 1965 ông viết một cuốn sách lấy tên là “Chủ nghĩa thực dân mới: Giai đoạn cuối cùng của chủ nghĩa đế quốc”. Nkrumah bị CIA lật đổ trong cuộc đảo chính năm 1966. CIA đã phủ nhận mọi liên quan nhưng báo chí Anh đưa tin có 40 sĩ quan CIA hoạt động tại đại sứ quán Mỹ đã “cung cấp hào phóng cho các kẻ thù bí mật của tổng thống Nkrumah” và công việc của họ “đã được thưởng công đầy đủ”. Cựu sĩ quan CIA John Stockwell tiết lộ thêm về vai trò quyết định của CIA trong vụ đảo chính với cuốn sách “In Search of Enemies”.

Patrice Lumumba, quản trị đương nhiệm của trào lưu Liên Phi Quốc gia Congo, đã tham gia vào quy trình giành độc lập của Congo và trở thành thủ tướng dân cử tiên phong của Congo năm 1960. Ông ấy bị lật đổ trong cuộc thay máu chính quyền được CIA hậu thuẫn của Joseph-Desire Mobutu, vốn là chỉ huy quân đội. Mobutu giao Lumumba cho phe ly khai và lính đánh thuê được Bỉ hậu thuẫn. Lumumba đã chiến đấu ở tỉnh Katanga và bị bắn chết trong một vụ đọ súng với lính đánh thuê Bỉ .

Cuộc chạy đua công nghệ tiên tiến giữa Mỹ và Liên Xô

200px Minuteman3launch Tên lửa Minuteman 3Vào quy trình tiến độ này, cuộc chay đua vũ trang giữa Mỹ và Liên Xô trở nên nóng bức và kinh khủng hơn .

Vũ khí hạt nhân

Đáng đề cập ở đây là sự thành công xuất sắc trong việc điều chế bom nhiệt hạch – hay còn gọi là bom H ( với sức công phá hoàn toàn có thể đạt gấp 1000 lần bom nguyên tử ) của Liên Xô, chưa đầy 1 năm sau khi Mỹ cho nổ thử quả bom H tiên phong. Trong khoảng chừng 1954 – 1958, 19 quả bom H được Mỹ thử nghiệm. Đây là sự rình rập đe dọa tàn phá toàn thế giới bởi vũ khí hạt nhân .

Tên lửa liên lục địa

Nói chung, Mỹ thua Liên Xô ở công nghệ tiên tiến tên lửa. Liên Xô đã triển khai xong tên lửa liên lục địa ( thường chứa đầu đạn hạt nhân ) hoàn toàn có thể bắn tới Mỹ chỉ trong 30 phút, với công nghệ tiên tiến thời bấy giờ thì Mỹ không hề đánh chặn loại vũ khí này. Lúc này Mỹ vẫn chưa có tên lửa liên lục địa, nếu muốn xâm nhập chủ quyền lãnh thổ của Liên Xô thì những máy bay Mỹ phải bay nhiều giờ và phải vượt qua hàng phòng thủ của Xô Viết với những tên lửa đất đối không. Vào tháng 5 năm 1960, Liên Xô hạ một chiếc máy bay U-2 ( máy bay thám thính ) của Mỹ trên khung trời Xô Viết .

Công nghệ ngoài hành tinh

Vào 4 tháng 10 năm 1957, Liên Xô đã phóng thành công xuất sắc Sputnik 1, vệ tinh nhân tạo tiên phong vào quỹ đạo Trái Đất, khởi đầu cuộc chạy đua vào thiên hà [ 89 ]. Vì những tiềm năng quân sự chiến lược và kinh tế tài chính, Sputnik đã gây nên hoảng sợ và những tranh luận về chính trị ở Hoa Kỳ, làm cho chính quyền sở tại Eisenhower đưa ra một số ít chương trình, trong đó có cả việc xây dựng NASA. Cùng lúc đó, sự kiện Sputnik được nhìn nhận tại Liên Xô như một tín hiệu quan trọng về năng lực khoa học kỹ thuật của vương quốc .Ở Liên Xô, vụ phóng Sputnik và chương trình thám hiểm ngoài hành tinh kế tiếp đã lôi cuốn được sự ủng hộ của công chúng. Đối với một quốc gia chỉ vừa phục sinh sau chiến tranh đó là một điều quan trọng và đầy khuyến khích để thấy được sức mạnh khoa học kĩ thuật trong thời đại mới. Liên Xô cũng là nước tiên phong đưa động vật hoang dã vào quỹ đạo Trái Đất, con chó tên là Laika ( tiếng Anh, ” Barker ” ), đã du hành trong vệ tinh Sputnik 2 của Liên Xô vào năm 1957 .

Ngày 12 tháng 4 năm 1961, phi hành gia Liên Xô Yuri Gagarin trở thành người đầu tiên của nhân loại bay vào vũ trụ trên chuyến bay kéo dài 1 giờ 48 phút cùng con tàu Vostok 1. Khi hạ cánh ở một nông trang, Gagarin gặp một bà già, anh nói: “Bác đừng hoảng sợ. Con là một người Xô Viết!”. Câu nói của Gagarin thể hiện niềm tự hào về đất nước Xô viết, song anh đã trở thành anh hùng – không chỉ ở Liên Xô mà trên toàn thế giới[90].

Tiếp theo đó, Liên Xô cũng đạt được nhiều thành tựu khác :

  • Tiếp sau Gagarin là phi hành gia Gherman Titov với chuyến bay kéo dài 25 giờ, Titov là người đầu tiên ngủ trong không gian vũ trụ.
  • Ngày 16 tháng 6 năm 1963, Valentina Tereshkova là người phụ nữ đầu tiên bay vào vũ trụ.
  • Ngày 18 Tháng 3 năm 1965, phi hành gia Alexei Leonov bước ra khỏi tàu vũ trụ Voskhod 2, trở thành người đầu tiên đi bộ ngoài không gian vũ trụ.
  • Ngày 3 tháng 2 năm 1966, tàu thám hiểm không người lái Luna-9 đã trở thành tàu vũ trụ đầu tiên hạ cánh trên mặt trăng.
  • Ngày 1 tháng 3 năm 1966, Venera 3 của Liên Xô trở thành tàu vũ trụ đầu tiên hạ cánh trên một hành tinh khác – Sao Kim.
  • Ngày 17 tháng 11 năm 1970, Lunokhod 1 đã trở thành chiếc xe tự hành đầu tiên được điều khiển từ Trái Đất để đến một hành tinh khác. Nó đã tiến hành phân tích bề mặt của Mặt Trăng và gửi hơn 20.000 bức ảnh về Trái Đất.

Ở Mỹ, song song với việc đầu tư vào công nghệ không gian như phát triển vệ tinh v.v. Mỹ cũng có những kế hoạch bí mật phát triển các khinh khí cầu gián điệp, đĩa bay (Kế hoạch Mogul…) Vệ tinh do thám đầu tiên đã được không quân Hoa Kỳ phóng lên vào tháng 6 năm 1959. Vào ngày 7 tháng 8 năm 1959, vệ tinh Explorer 6 của NASA đã gửi về những bức ảnh đầu tiên của Trái Đất chụp từ ngoài không gian. Hoa Kỳ cũng là nước đầu tiên phóng vệ tinh khí tượng vào vũ trụ, khi vệ tinh TIROS-1 được phóng vào không gian bởi NASA vào ngày 1 tháng 4 năm 1960. Vào tháng 12 năm 1968, Hoa Kỳ dẫn đầu trong cuộc đua lên mặt trăng khi James Lovell, Frank Borman và Bill Anders bay vòng quanh Mặt Trăng. Họ trở thành những người đầu tiên ăn mừng Giáng sinh trong không gian vài ngày sau đó hạ cánh an toàn. Người Mỹ Neil Armstrong trở thành người đầu tiên bước trên bề mặt của Mặt Trăng vào 21 tháng 7 năm 1969. Những bình luận viên xã hội đều công nhận việc hạ cánh lên Mặt Trăng là một trong những khoảnh khắc mang tính biểu tượng nhất của thế kỉ 20, và lời nói của Armstrong trong lần đầu tiên đặt chân lên Mặt Trăng đã được ghi vào lịch sử: “Đây là bước chân nhỏ bé của một con người, nhưng là bước tiến khổng lồ của cả nhân loại”

Sau khi cuộc đua lên mặt trăng kết thúc, Liên Xô và Mỹ chuyển sang cạnh tranh đối đầu trong việc điều tra và nghiên cứu thiết kế xây dựng những trạm cư trú vĩnh viễn trong ngoài hành tinh. Ngày 19 tháng 4 năm 1971, trạm khoảng trống Salyut 1 của Liên Xô trở thành Trạm khoảng trống tiên phong trong lịch sử vẻ vang loài người. Chương trình Salyut có vai trò quan trọng so với sự tăng trưởng công nghệ tiên tiến những trạm khoảng trống từ cơ bản, quá trình tăng trưởng kỹ thuật, từ trạm lắp rắp một cổng đến phức tạp – đa cổng, thành tiền đồn dài hạn trên quỹ đạo với năng lượng khoa học ấn tượng, công nghệ tiên tiến này liên tục được thừa kế cho đến nay .Bước sang thập niên 1980, cuộc chạy đua vào khoảng trống trở nên chậm lại. Vào ngày 12 tháng 4 năm 1981, Hoa Kỳ đã phóng lên tàu thiên hà hoàn toàn có thể tái sử dụng tiên phong ( tàu con thoi ) nhân ngày kỉ niệm 20 năm chuyến bay của Gagarin. Sau cái chết của Korolyov, chương trình khoảng trống của Liên Xô được cấp ít kinh phí đầu tư hơn, họ chỉ nỗ lực duy trì thế cân đối với Hoa Kỳ. Cách tổ chức triển khai không hiệu suất cao và việc thiếu ngân sách đã làm họ mất đi lợi thế bắt đầu trong cuộc chạy đua. Một số quan sát viên cho rằng giá tiền của cuộc chạy đua ngoài hành tinh, cùng với cuộc chạy đua vũ trang cũng rất là đắt, sau cuối đã làm mạng lưới hệ thống kinh tế tài chính Liên Xô rơi vào ngưng trệ vào thập niên 1980 và là một trong những yếu tố dẫn tới sự tan rã của Liên Xô. Đến cuối thập niên 1980, với sự tan băng trong quan hệ Mỹ – Liên Xô, 2 bên mở màn chuyển từ cạnh tranh đối đầu sang hợp tác, cùng nhau tiến hành một số ít dự án Bất Động Sản nghiên cứu và điều tra chung về du hành thiên hà .

Thập niên 1970

Hòa giải Trung-Mỹ

Như một kết quả của sự chia rẽ Trung-Xô, căng thẳng dọc theo biên giới Trung Quốc-Liên Xô đạt đến đỉnh cao vào năm 1969, và Tổng thống Hoa Kỳ Richard Nixon quyết định lợi dụng mâu thuẫn giữa hai nước xã hội chủ nghĩa lớn nhất để thay đổi cán cân quyền lực theo hướng có lợi cho Phương Tây[91]. Trung Quốc cũng muốn cải thiện mối quan hệ với người Mỹ với ý định hợp tác tiêu diệt Liên Xô. Chuyến thăm Trung Hoa của Tổng thống Mỹ Richard Nixon năm 1972 đã đánh dấu sự thay đổi cục diện thế giới, biến “cái bắt tay lịch sử giữa lãnh đạo hai nước bên kia Thái Bình Dương” thành hiện thực và đánh dấu sự khởi đầu cho một kỉ nguyên mới.[92].

Giảm căng thẳng mệt mỏi

220px Brezhnev và Nixon trò chuyện khi đứng trên ban công Nhà Trắng trong chuyến thăm năm 1973 của Brezhnev tới Washington — một đỉnh điểm trong quy trình tiến độ giảm stress giữa Hoa Kỳ và Liên bang Xô viết .Trong quy trình thập niên 1960 và 1970, những bên tham gia Chiến tranh Lạnh đấu tranh cho một hình mẫu mới và phức tạp hơn của những mối quan hệ quốc tế trong đó quốc tế không còn bị phân loại thành những khối cạnh tranh đối đầu rõ ràng nữa. Liên xô đã triển khai xong một sự cân đối hạt nhân với Mỹ. Từ đầu giai đoạn hậu chiến, Tây Âu và Nhật Bản nhanh gọn phục sinh từ những tàn phá của Thế chiến II và duy trì được sự tăng trưởng kinh tế tài chính mạnh trong suốt thập niên 1950 và 60, với GDP trên đầu người đạt tới cả của Hoa Kỳ, trong khi kinh tế tài chính Khối Đông Âu rơi vào ngưng trệ vào thập niên 1970 [ 93 ] Trung Quốc, Nhật Bản, và Tây Âu ; sự tăng trưởng của dân tộc bản địa ở Thế giới thứ ba, và sự không thống nhất ngày càng lớn bên trong liên minh những nước Xã hội chủ nghĩa đều là điềm báo về một cơ cấu tổ chức quốc tế đa cực mới. Hơn nữa, Khủng hoảng nguồn năng lượng năm 1973 đã tạo ra một sự biến hóa lớn trong sự thịnh vượng kinh tế tài chính của những cường quốc. Sự ngày càng tăng nhanh gọn của giá dầu đã tàn phá nền kinh tế tài chính của cả Mỹ và Liên Xô .

Trong nhiệm kỳ tổng thống của mình, Richard M. Nixon cùng Cố vấn An ninh Quốc gia của ông là Henry Kissinger đã tạo nên một chính sách đối ngoại mà sau này được biết đến với tên gọi “hòa hoãn” hay “Giảm căng thẳng” (detenté) với Liên Xô – đúng như nghĩa đen của từ này là xoa dịu những căng thẳng Chiến tranh Lạnh giữa Liên Xô và Mỹ.

Giảm căng thẳng vừa có lợi ích chiến lược vừa có lợi ích kinh tế với cả hai phía trong cuộc Chiến tranh Lạnh, được nâng đỡ bởi lợi ích chung trong việc tìm cách kiểm soát sự mở rộng và phổ biến các loại vũ khí hạt nhân. Tổng thống Richard Nixon và lãnh đạo Liên xô Leonid Brezhnev đã ký hiệp ước SALT I để hạn chế sự phát triển các loại vũ khí chiến lược. Sự kiểm soát vũ khí cho phép cả hai siêu cường giảm bớt sự gia tăng khủng khiếp của ngân sách quốc phòng. Cùng lúc đó, các nước châu Âu vốn bị chia rẽ giờ đã bắt đầu theo đuổi các mối quan hệ gần gũi hơn. Chính sách Ostpolitik (hướng về phía Đông) của Thủ tướng Tây Đức Willy Brandt đã dẫn tới việc công nhận nhà nước Đông Đức.

Sự hợp tác theo những Thoả thuận Helsinki đã dẫn tới nhiều thoả thuận khác về kinh tế tài chính, chính trị và nhân quyền. Một loạt những thoả thuận trấn áp vũ khí như SALT I và Hiệp ước Chống Tên lửa Đạn đạo được hình thành để số lượng giới hạn sự tăng trưởng của những loại vũ khí kế hoạch và giảm tốc cuộc chạy đua vũ trang. Cũng có những sự xích lại gần nhau giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ. Cộng hoà Nhân dân Trung Quốc gia nhập Liên hiệp quốc, và những quan hệ thương mại và văn hoá được thôi thúc, đáng quan tâm nhất là chuyến thăm có tầm quan trọng lớn của Nixon tới Trung Quốc năm 1972 .Trong lúc đó, Liên Xô cũng ký kết những hiệp ước hữu nghị và hợp tác với nhiều vương quốc không thuộc khối xã hội chủ nghĩa, đặc biệt quan trọng là trong số những nước Không link và những nước thuộc Thế giới thứ ba .

Mỹ Latinh

Bài chi tiết: Chiến tranh bẩn thỉu, và Chiến tranh Falkland

Khi Salvador Allende, một người có tư tưởng xã hội chủ nghĩa, trở thành tổng thống Chile vào năm 1970, tổng thống Mỹ Nixon đã ra lệnh cho CIA lên kế hoạch lật đổ Allende. Để đáp trả lại việc Allende quốc hữu hóa những mỏ đồng và những xí nghiệp sản xuất của Mỹ, chính phủ nước nhà Mỹ đã cắt giảm kinh doanh với Chile tạo ra thực trạng khan hiếm và hỗn loạn kinh tế tài chính tại vương quốc này ( Mỹ là đối tác chiến lược thương mại số 1 của Chile khi đó ). CIA và bộ ngoại giao Mỹ đã triển khai chiến dịch tuyên truyền chống lại Allende ở Chile trong suốt một thập kỷ, hỗ trợ vốn cho những chính khách bảo thủ, những đảng phái, những công đoàn, những nhóm sinh viên và tổng thể những dạng truyền thông online, trong khi lan rộng ra mối quan hệ với quân đội. Nền kinh tế tài chính của Chile dưới thời Allende ngày càng lún sâu vào khủng hoảng cục bộ. Cuối cùng ông ta bị lật đổ bởi cuộc thay máu chính quyền quân sự chiến lược do Augusto Pinochet đứng đầu. Sau khi Pinochet lên nắm quyền, Mỹ đã ủng hộ chiến dịch truy quét những người cộng sản của Pinochet ( Chiến dịch Kền kền khoang ), chiến dịch mà ông ta xem là thiết yếu để để cứu quốc gia thoát khỏi chủ nghĩa cộng sản. Chiến dịch này đã gây nên cái chết của 3000 người. Tuy vậy Chile đã có sự tăng trưởng nhanh về kinh tế tài chính trong những năm Pinochet cầm quyền, đến nỗi nhiều người đã ca tụng đó là ” Phép màu Chile ” [ 94 ] [ 95 ] .

Châu Á Thái Bình Dương

Thất bại của Mỹ ở Nước Ta đã được nhiều người xem là một thất bại nhục nhã của siêu cường mạnh nhất quốc tế trước một trong những vương quốc nghèo nhất trên quốc tế. Hàng loạt báo trên quốc tế đều công bố sự kiện này. Sau đó Mỹ đồng ý kí Hiệp định Paris tại Paris, Pháp cùng với Nước Ta để chính thức rút khỏi Nước Ta. [ 96 ]Mỹ ủng hộ Israel trong cuộc Chiến tranh Yom Kippur với liên minh những nước Ả Rập vốn nhận được sự hậu thuẫn từ Liên Xô. Mỹ cũng đứng về phía Israel trong xung đột giữa Israel và Palestine ( trong khi Liên Xô ủng hộ Palestine ) .Mỹ tương hỗ những nhóm phiến loạn người Kurd có dự tính lật đổ chính quyền sở tại thân Liên Xô của Iraq. Tuy vậy những người Kurd đã thất bại trước quân đội cơ quan chính phủ Iraq vào năm 1975 .Nội chiến Lào kết thúc tháng 12 năm 1975 .Cuộc xâm nhập Campuchia tiến công vào miền Đông Campuchia vào năm 1970 của quân đội Hoa Kỳ .

Châu Phi

Cuộc Cách mạng Bồ Đào Nha năm 1974 đã lật đổ nhà độc tài Estado Novo, tạo điều kiện kèm theo cho những thuộc địa của Bồ Đào Nha tại châu Phi là Angola và Mozambique giành độc lập không lâu sau đó. Sau khi giành độc lập, Angola lâm vào một cuộc nội chiến đẫm máu lê dài hai thập kỷ giữa một bên là lực lượng MPLA ( Phong trào nhân dân Giải phóng Angola ) được khối xã hội chủ nghĩa ( đặc biệt quan trọng là Liên Xô và Cuba ) ủng hộ, và một bên là Liên minh Quốc gia vì sự độc lập toàn vẹn của Angola ( UNITA ) được Mỹ ủng hộ. Ngoài ra còn một phe thứ ba nữa là Mặt trận Dân tộc Giải phóng Angola ( FNLA ) có vai trò không đáng kể trong cuộc nội chiến. Tất cả những lực lượng quốc tế rút khỏi Angola vào năm 1989. Đến năm 2002, cuộc nội chiến kết thúc với thắng lợi dành cho MPLA .Ở Ethiopia, vị hoàng đế thân Mỹ Haile Selassie bị lật đổ bởi những người cộng sản do Mengistu Haile Mariam đứng đầu. Mengistu trở thành Tổng thống của nước Cộng hòa Nhân dân Ethiopia. Trong 2 năm 1977 – 1978, Mengistu củng cố quyền lực tối cao của mình bằng việc đàn áp tàn ác những nhóm trái chiều và những người chống đối chính quyền sở tại, gây nên cái chết của khoảng chừng 500.000 người [ 97 ] [ 98 ]. Tháng 7 năm 1977, Somali giật mình đem quân tiến công Ethiopia. Liên Xô phản đối hành vi lấn chiếm và ngừng ủng hộ Somalia, chuyển qua mở màn ủng hộ Ethiopia, ngược lại Hoa Kỳ quay sang ủng hộ Somalia. Cuộc xung đột này còn được biết tới với cái tên Chiến tranh Ogaden. Chiến sự kết thúc khi Quân đội Somalia rút lui về bên kia biên giới và công bố một thỏa thuận hợp tác đình chiến. Đến năm 1990, Mengistu công bố ông ta từ bỏ chủ nghĩa cộng sản, và mở màn triển khai Open nền kinh tế tài chính. Tuy nhiên, tháng 5 năm 1991, mặt trận dân chủ nhân dân Ethiopia ( EPRDF ) lật đổ Mengistu, ông ta sau đó phải tị nạn tại Zimbabwe .

Từ 1979 đến 1985

Học thuyết Reagan

Xem thêm thông tin : Ronald Reagan

Vào năm 1980, Ronald Reagan đã đánh bại Jimmy Carter trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ. Khi trở thành tổng thống, Reagan đã đảo ngược chính sách “Giảm căng thẳng” với Liên Xô, tăng mạnh chi tiêu cho quân sự và quyết tâm loại bỏ tầm ảnh hưởng của Liên Xô ở mọi nơi trên thế giới [99]. Reagan gọi Liên Xô là “đế quốc tà ác” đồng thời tuyên bố rằng chủ nghĩa cộng sản sẽ sớm sụp đổ và sẽ bị bỏ lại trong “đống tro tàn của lịch sử” [100][101]. Thủ tướng Anh Thatcher cũng lên án mạnh mẽ Liên Xô và tố cáo chính quyền Liên Xô “Âm mưu thống trị thế giới” [102][103].

Dưới một chủ trương chống cộng kinh khủng được biết đến như học thuyết Reagan, Reagan và cơ quan chính phủ của ông cung ứng trợ giúp công khai minh bạch và cả bí hiểm cho những trào lưu chống cộng sản trên toàn quốc tế đặc biệt quan trọng là tại Châu Phi, châu Á và châu Mỹ Latin với tiềm năng lật đổ những chính phủ nước nhà cộng sản do Liên Xô hậu thuẫn tại những khu vực này .Tháng 3 năm 1983, Reagan trình làng Sáng kiến Phòng thủ Chiến lược ( viết tắt theo tiếng Anh là SDI ), một dự án Bất Động Sản quốc phòng mà sẽ sử dụng những mạng lưới hệ thống có địa thế căn cứ trên khoảng trống và mặt đất để bảo vệ Hoa Kỳ khỏi những cuộc tiến công bằng tên lửa hạt nhân liên lục địa kế hoạch. Reagan tin rằng lá chắn quốc phòng này hoàn toàn có thể khiến cho chiến tranh hạt nhân không hề xảy ra [ 104 ] [ 105 ]. Nhà chỉ huy Liên Xô Yuri Andropov thì nói rằng SDI sẽ đặt ” toàn quốc tế trong rủi ro tiềm ẩn chạy đua vũ trang “. [ 106 ]. Một số nhà nghiên cứu và phân tích Liên Xô cho rằng việc Reagan đưa ra dự án Bất Động Sản SDI là một giải pháp nhằm đẩy Liên Xô vào một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn với Hoa Kỳ với mục tiêu làm suy yếu nền kinh tế tài chính của Liên Xô vốn đang rơi vào thực trạng ngưng trệ. Nhiều nhà nghiên cứu và phân tích Phương Tây thì lại cho rằng chương trình SDI của Reagan đã làm cho Liên Xô nhận ra rằng mạng lưới hệ thống kinh tế tài chính và xã hội của nó không hề duy trì cuộc đua vũ trang với Hoa Kỳ, buộc giới chỉ huy Liên Xô phải tìm kiếm những giải pháp nhượng bộ và sau cuối đồng ý thất bại [ 107 ] Vì những lý do đó, David Gergen, một cựu phụ tá của Tổng thống Reagan, về sau đã tin rằng chính SDI đã góp thêm phần giúp kết thúc cuộc chiến tranh lạnh một cách nhanh gọn hơn. [ 108 ]

Cuộc tập trận Able Archer năm 1983

Châu Á Thái Bình Dương

Cách mạng Hồi giáo Iran

Cách mạng Hồi giáo Iran (hay còn được biết với tên Cách mạng Iran, Cách mạng trắng[109][110][111][112][113][114], Tiếng Ba Tư: انقلاب اسلامی, Enghelābe Eslāmi) là cuộc cách mạng lật đổ chế độ quân chủ chuyên chế thân Mỹ do Shah Mohammad Reza Pahlavi đứng đầu, thành lập quốc gia Cộng hòa Hồi giáo dưới sự lãnh đạo của giáo chủ Ayatollah Ruhollah Khomeini, người lãnh đạo cuộc cách mạng và là người khai sinh ra nước Cộng hòa Hồi giáo[115] Cuộc cách mạng đã thay thế chế độ quân chủ chuyên chế thân Phương Tây bằng một chế độ có tư tưởng chống Phương Tây quyết liệt bị phương Tây cho là “độc tài thần quyền”[116],

Năm 1953, Thủ tướng Mohammad Mossadegh, người đã quốc hữu hóa những mỏ dầu của quốc gia, được bầu vào chiếc ghế thủ tướng trải qua một cuộc bầu cử dân chủ. Nhờ cuộc thay máu chính quyền do CIA và MI6 giật dây, có mật danh Chiến dịch Ajax, Mossadegh bị lật đổ và bắt giam, còn Vua Shah thì quay trở lại ngai vàng. Tư tưởng của người Iran vẫn cho rằng Anh và Mỹ chịu nghĩa vụ và trách nhiệm trong sự phá hoại tiến trình dân chủ này của Iran. Vua Shah duy trì mối quan hệ thân cận với Hoa Kỳ và một số ít vương quốc phương Tây khác, và thường được những chính quyền sở tại tổng thống Hoa Kỳ ủng hộ vì những chủ trương và sự thù nghịch so với Chủ nghĩa xã hội của ông .Chế độ của vua Shah không được nhân dân ưu thích : Quần chúng nhận thức rằng vua Shah chịu tác động ảnh hưởng lớn – nếu không nói là con rối – của thế lực phi Hồi giáo phương Tây ( chỉ Hoa Kỳ ) [ 51 ] [ 52 ], nơi mà nền văn hóa truyền thống của nó đang làm ô uế quốc gia Iran ; rằng chính sách của Shah ngột ngạt, thối nát, và ngông cuồng [ 53 ] [ 54 ] .Lãnh tụ cách mạng Ayatollah Khomeini công bố rằng đã có 60.000 đàn ông, phụ nữ và trẻ nhỏ đã ” tử vì đạo ” ( bị sát hại ) dưới chính sách của Shah [ 117 ] và số lượng này Open trong Hiến pháp Cộng hòa Hồi giáo Iran [ 118 ]. Một thành viên của QH Iran đã đưa ra số lượng ” 70.000 chiến sĩ tử đạo và 100.000 bị thương khi hủy hoại chế độ độc tài thối nát ” [ 117 ] .Các cuộc biểu tình chống lại Shah mở màn vào tháng 10 năm 1977. Từ tháng 8 đến tháng 12 năm 1978, những cuộc đình công và biểu tình đã làm tê liệt quốc gia Iran. Trước sức ép của quần chúng, vua Shah rời Iran để sống lưu vong vào ngày 16 tháng 1 năm 1979. Chế độ quân chủ sụp đổ sau ngày 11 tháng 2 khi quân du kích và quân nổi dậy đánh bại quân đội trung thành với chủ với Shah, đưa Ayatollah Ruhollah Khomeini lên nắm quyền chính thức và lập nên nước Cộng hòa Hồi giáo Iran .Một số nguồn tin về sau cho rằng Hoa Kỳ thực sự đã bật đèn xanh để Khomeini lật đổ chính quyền sở tại của Shah. Đã có vật chứng được đưa ra cho thấy chính phủ nước nhà Hoa Kỳ đã hỗ trợ vốn cho Khomeini bằng cách chuyển 150 triệu USD vào thông tin tài khoản ngân hàng nhà nước khi ông ta tị nạn ở Pháp [ 119 ]. Một biên bản ghi nhớ của CIA với Khomeini và Shah đã nói rằng : tuy Khomeini quyết tâm lật đổ Shah và không gật đầu thỏa hiệp, và ông trong quá khứ đã từng hợp tác với những nhóm khủng bố Hồi giáo, nhưng Khomeini cũng chống chủ nghĩa Cộng sản triệt để như Shah, do đó Mỹ sẵn sàng chuẩn bị hỗ trợ vốn cho Khomeini để bảo vệ dù Shah có bị lật đổ hay không thì Iran sẽ có một cơ quan chính phủ chống Cộng [ 120 ]

Chiến tranh Liên Xô – Afghanistan

Vào tháng 4 năm 1978, Đảng Dân chủ Nhân dân Afghanistan ( PDPA ) đã lên nắm quyền lực tối cao ở Afghanistan sau cuộc Cách mạng Saur và công bố đưa quốc gia đi theo chủ nghĩa cộng sản. Tình hình khởi đầu trở thành nghiêm trọng sau một loạt những ý tưởng sáng tạo cải cách của cơ quan chính phủ của Tổng thống Taraki với tiềm năng nhổ bật ” nền tảng chính sách phong kiến ” trong xã hội Afghanistan [ 121 ]. Những giải pháp cải cách đó mang lại một số ít đổi khác văn minh, nhưng chúng được thực thi theo phương pháp tàn khốc và vụng về [ 122 ]. Xã hội nông thôn Afghanistan hầu hết vẫn tuân theo truyền thống cuội nguồn Hồi giáo và những bộ tộc, và những cuộc cải cách ruộng đất rình rập đe dọa những nền móng của nó ; tương tự như việc cải cách giáo dục và tăng quyền tự do cho phụ nữ bị coi là hành vi tiến công Đạo Hồi. Vì thế, sự phản kháng chống lại những cuộc cải cách ngày càng can đảm và mạnh mẽ hơn. Trong vòng vài tháng, phe trái chiều với chính phủ nước nhà đã khởi xướng một cuộc nổi dậy ở miền đông Afghanistan, cuộc nổi dậy nhanh gọn lan rộng ra thành một cuộc nội chiến do những chiến binh nổi dậy, được gọi là Mujahideen, thực thi chống lại những lực lượng của cơ quan chính phủ Afghanistan trên toàn nước. Mujahideen coi việc người Cơ đốc hay người Xô viết vô thần trấn áp Afghanistan là một điều ” báng bổ Hồi giáo ” cũng như văn hóa truyền thống truyền thống cuội nguồn của họ. Họ đã công bố một cuộc ” jihad ” ( thánh chiến ) với tiềm năng lật đổ cơ quan chính phủ Afghanistan. Những người nổi dậy Mujahideen đã được đào tạo và giảng dạy quân sự chiến lược và cung ứng vũ khí bởi Pakistan và Trung Quốc, trong khi Liên Xô gửi hàng ngàn cố vấn quân sự chiến lược để tương hỗ chính phủ nước nhà PDPA. Vào giữa năm 1979, Hoa Kỳ đã mở màn một chương trình bí hiểm để cung ứng vũ khí cho những chiến binh mujahideen .
220px T 62 withdraws from Afghanistan Xe tăng T-62M của Liên Xô rút quân khỏi AfghanistanĐến tháng 4 năm 1979, Afghanistan thực sự rơi vào thực trạng hỗn loạn. nhà nước Afghanistan đã thẳng tay trấn áp những người phản đối, tử hình hàng ngàn tù nhân chính trị và ra lệnh giết hại dân thường không vũ trang [ 123 ], khiến những nhóm vũ trang chống lại chính phủ nước nhà ngày càng nhận đuơc sự ủng hộ của nhân dân. Vào tháng 9 năm 1979, Tổng thống Khalqist Nur Muhammad Taraki đã bị ám sát trong cuộc thay máu chính quyền do một thành viên của PDPA vốn bất bình với Taraki là Hafizullah Amin triển khai, Amin sau đó tiếp đón chức tổng thống. Amin không nhận được sự tin cậy từ Liên Xô, thế cho nên vào ngày 24/12/1979 Liên Xô đã đổ quân vào Afghanistan và lật đổ chính quyền sở tại của Amin. Một chính quyền sở tại thân Liên Xô, đứng đầu là Babrak Karmal Parcham được dựng lên để lấp đầy khoảng trống quyền lực tối cao. Quân đội Liên Xô tiến vào Afghanistan với số lượng ngày một lớn với lí do là để bảo vệ không thay đổi tình hình tại Afghanistan dưới quyền Karmal. Tuy vậy, Hồng quân đã gặp phải sự phản kháng kinh khủng từ phe nổi dậy. Kết quả là Liên Xô đã từ từ bị lún sâu vào chiến sự tại Afghanistan. Quân đội Liên Xô chiếm giữ hầu hết những thành phố và những đường giao thông vận tải chính, trong khi mujahideen thực thi chiến tranh du kích với những nhóm nhỏ hoạt động giải trí đa phần ở vùng nông thôn. Liên Xô đã sử dụng không quân ném bom trên quy mô lớn, san bằng những ngôi làng ở nông thôn vốn là nơi trú ẩn của những mujahideen, hủy hoại những mương tưới tiêu quan trọng và khiến nhiều dân thường thiệt mạng. Các trận lụt sau đó làm phát sinh dịch sốt rét, nhất là ở tỉnh Nangarhar [ 124 ] [ 126 ]Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc trải qua nghị quyết phản đối sự can thiệp của Liên Xô [ 127 ] [ 128 ]. Phương Tây coi cuộc tiến công của Liên Xô là hành vi ” xâm lược “, và Mỹ đã công bố tẩy chay Thế vận hội 1980 tại Moscow. Đáp trả lại, Liên Xô cũng công bố tẩy chay Thế vận hội ngày hè 1984 tại Los Angeles. Song trong khi đó, Ấn Độ, một liên minh xã hội chủ nghĩa cánh tả thân cận của Liên Xô, lại đã ủng hộ chiến dịch của Liên Xô và phân phối tương hỗ tình báo và tiếp vận quan trọng cho quân đội Liên Xô. Trong những vương quốc Khối Warszawa, chỉ có România là chỉ trích Liên Xô. [ 129 ] Liên Xô bắt đầu lên kế hoạch để không thay đổi chính phủ nước nhà dưới sự chỉ huy mới của Karmal, và rút lui trong vòng sáu tháng hoặc một năm. Nhưng họ đã gặp phải sự phản kháng kinh hoàng từ những mujahideen và bị mắc kẹt trong một đại chiến đẫm máu lê dài chín năm. Cái giá về quân sự chiến lược cũng như về ngoại giao chẳng bao lâu là quá cao cho Liên Xô [ 130 ]. Vì đó là một cuộc chiến tranh dai dẳng nó nhiều lúc được ví là cuộc ” chiến tranh Nước Ta của Liên Xô ” hay ” cái bẫy gấu ” bởi báo chí truyền thông Phương Tây [ 131 ] [ 132 ] [ 133 ] Năm 1989, Liên Xô rút quân về nước, trong khi chiến tranh giữa những phe phái ở Afganistan liên tục diễn ra. Vào ngày 27 tháng 4 năm 1992, chính sách Cộng sản Afghanistan chính thức bị lật đổ hẳn và Mujahideen lên nắm quyền .Cuộc chiến đã có những ảnh hưởng tác động rất lớn so với Liên bang Xô viết và thường được nhắc đến như thể một trong những nguyên do dẫn đến sự tan rã của Liên Xô vào năm 1991 .

Campuchia và Khmer Đỏ

Từ 1975 – 1978, tin vào sự hậu thuẫn của chính quyền sở tại Trung Quốc, chính quyền sở tại Khmer Đỏ ở Campuchia đã nhiều lần tiến công vào vùng Tây Nam Nước Ta, tàn sát thường dân, đánh phá những cơ sở kinh tế tài chính và quân sự chiến lược dọc biên giới với mục tiêu làm kiệt quệ đối phương. Họ đã bị chính quyền sở tại và quân đội Nước Ta đổ quân vượt mặt năm 1979 và lập nhà nước Cộng hòa Nhân dân Campuchia và đưa Hun Sen lên làm thủ tướng .Dù đã bị đánh sụp, Khmer Đỏ vẫn được hậu thuẫn bởi Cộng hòa Nhân dân Nước Trung Hoa và Hoa Kỳ, vì muốn cô lập nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Nước Ta lúc đó đang được Liên Xô tương hỗ. Trong quy trình tiến độ 1979 – 1988, Cộng hòa Nhân dân Trung Quốc cùng với Mỹ và Xứ sở nụ cười Thái Lan, vào thời kì mặn nồng nhất của quan hệ Trung-Mỹ, đã cung ứng vũ khí, thông tin tình báo và địa thế căn cứ để tiếp tế cũng như cung ứng nơi trú ẩn cho bính lính Khmer Đỏ. [ 134 ] Khmer Đỏ thực thi những hoạt động giải trí buôn lậu gỗ và đá quý, nhận tương hỗ quân sự chiến lược từ Trung Quốc, Mỹ trải qua quân đội Thái. [ 135 ] Tổng cộng, theo cựu tổng thống Lý Quang Diệu, trong khoảng chừng thời hạn một thập kỷ, Khmer Đỏ nhận được tương hỗ từ khối ASEAN, Mỹ và Trung Quốc khoảng chừng 1,3 tỷ dollar .Tổ chức cứu trợ khẩn cấp Campuchia của Mỹ, dựa vào đại sứ quán Mỹ tại Bangkok, đã nuôi dưỡng và tương hỗ Khmer đỏ để liên tục chống lại cơ quan chính phủ mới của Campuchia do Nước Ta hậu thuẫn. Dưới sức ép của Mỹ, Chương trình Lương thực quốc tế đã phân phối lương thực cho 20.000 đến 40.000 lính Khmer đỏ. Suốt một thập kỷ sau đó, cơ quan tình báo quân đội Mỹ đã giúp Khmer đỏ trinh thám qua vệ tinh, đồng thời những lực lượng đặc nhiệm của Mỹ và Anh hướng dẫn quân Khmer đỏ đặt hàng triệu quả mìn bộ binh khắp miền Tây Campuchia [ 136 ]Dù bị lật đổ, Khmer Đỏ liên tục giữ ghế tại Liên Hiệp Quốc, đại diện thay mặt bởi Thiounn Prasith. Các cơ quan chính phủ phương Tây liên tục ủng hộ Khmer Đỏ tại Liên hiệp quốc và bỏ phiếu ủng hộ Khmer Đỏ giữ ghế tại đây [ 137 ] Hoa Kỳ và Trung Quốc cũng dùng quyền của mình ở Liên Hiệp quốc để giữ ghế đại diện thay mặt cho Khmer Đỏ, nên dù chỉ còn là một nhóm du kích trong rừng nhưng Khmer Đỏ lại được coi là đại diện thay mặt hợp pháp duy nhất của người dân Campuchia. [ 138 ] Dù Nước Ta đề xuất rút quân để đổi lại một thỏa thuận hợp tác chính trị nhằm mục đích loại trừ việc Khmer Đỏ quay trở lại nắm quyền lực tối cao, nhưng ASEAN, Trung Quốc và Hoa Kỳ coi điều này là không hề gật đầu được. [ 139 ]

Mỹ Latinh

Các nhóm phiến quân Contras

Thuật ngữ Contras là hàng loạt nhóm vũ trang cánh hữu được Hoa Kỳ hỗ trợ tài chính và vũ khí, hoạt động từ năm 1979 đến đầu thập niên 1990. Các nhóm này hoạt động chống lại chính quyền hội đồng Tái Thiết Dân tộc Nicaragua của Đảng Sandinista cánh tả theo chủ nghĩa xã hội. Chính quyền Sandinista nhận được sự hậu thuẫn từ Liên Xô và Cuba. Trong số các nhóm contra tại Nicaragua, nhóm Lực lượng dân chủ Nicaragua (FDN) nổi lên như là nhóm lớn nhất.

Từ quy trình tiến độ bắt đầu, những nhóm Contras nhận được tương hỗ kinh tế tài chính và quân sự chiến lược từ nhà nước Hoa Kỳ, và sức mạnh quân sự chiến lược của họ nhờ vào vào sự tương hỗ này. Sau khi Quốc hội Hoa Kỳ trải qua việc cấm tương hỗ, chính quyền sở tại của Tổng thống Reagan vẫn liên tục bí mật tương hỗ contras. Các hành vi bí mật tương hỗ này đã lên đến đỉnh điểm trong vụ Iran-Contra .Trong đại chiến chống lại nhà nước Nicaragua, lực lượng Contras đã có hàng loạt hành vi vi phạm nhân quyền và sử dụng những giải pháp khủng bố, [ 140 ] [ 141 ] [ 142 ] [ 143 ] [ 144 ] triển khai hơn 1300 cuộc tiến công khủng bố. [ 145 ] Các hoạt động giải trí trên được thực thi một cách có mạng lưới hệ thống theo kế hoạch của lực lượng này. Những người ủng hộ quân Contras đã cố gắng nỗ lực che giấu những hoạt động giải trí này, nhất là cơ quan chính phủ Hoa Kỳ khi đó đã triển khai một chiến dịch tuyên truyền nhằm mục đích để công chúng có thiện cảm hơn so với lực lượng contras. [ 146 ]Năm 1986, tại Mỹ xảy ra vụ bê bối Contragate. Scandal này có dính líu tới những quan chức hạng sang của Mỹ, họ bí hiểm bán vũ khí cho Iran trong khi QH Mỹ đã có lệnh cấm xuất khẩu vũ khí cho Iran. Kế hoạch ấy được bịa ra dưới một câu truyện khác nhằm mục đích bảo vệ việc phóng thích tù nhân Mỹ tại Iran, khiến dư luận Mỹ phẫn nộ. Tiền kiếm được trong đợt kinh doanh sau đó đã được Mỹ bí hiểm dùng để hỗ trợ vốn cho những nhóm phiến quân Contras ở Nicaragua. 11 thành viên của chính quyền sở tại Tổng thống Mỹ Reagan đã bị phán quyết sau một loạt những cáo buộc tương quan đến vụ bê bối này .

Mỹ xâm lược Grenada

Cuộc tiến công Grenada hay còn gọi là chiến dịch Urgent Fury là cuộc xâm lược của Mỹ vào Grenada năm 1983. Grenada là một quốc đảo Caribbean với 91.000 dân, nằm cách Venezuela 160 km ( 100 dặm ) về phía bắc. Năm 1983, một chính phủ nước nhà cánh tả được xây dựng ở Grenada, và được Cuba ủng hộ .Vào ngày 25/10/1983, Mỹ cùng với những liên minh trong Lực lượng phòng vệ Đông Caribe lấn chiếm Grenada. Hoa Kỳ đã biện minh cho vụ xâm lược bằng một loạt những lý lẽ, mặc dầu Liên Hiệp Quốc, Canada và Anh Quốc coi hành vi này là một sự vi phạm chưa từng thấy lao lý quốc tế. [ 147 ] Tương quan 2 bên khá chênh lệch, quân Mỹ có khoảng chừng 7300 quân và có sự yểm trợ của lực lượng Không quân Hải quân Mỹ, ngoài những còn có binh lính của một số ít nước liên minh của Mỹ trong khu vực Caribe như Barbados, Jamaica trong khi đó Grenada chỉ có 1200 quân, trong đó có khoảng chừng 900 quân tới từ Cuba và một số ít cố vấn quân sự chiến lược tới từ những nước thuộc khối XHCN : Liên Xô, Đông Đức, Bắc Triều Tiên .Trong cuộc tiến công, lực lượng Hoa Kỳ chỉ gặp phải sự kháng cự vừa phải của một lực lượng nhỏ quân đội Cuba và Grenada. Tổng cộng có 19 lính Mỹ thiệt mạng và 116 người bị thương, 3 trực thăng bị rơi. Phía Grenada có 45 người chết, 337 người bị thương, ngoài những còn có 24 người Cuba thiệt mạng. Bên cạnh những tổn thất quân sự chiến lược, 24 thường dân Grenada thiệt mạng, trong đó có 18 người thiệt mạng do Không quân Mỹ ném bom trúng một bệnh viện tinh thần ở Grenada .Kết quả của cuộc tiến công này là thắng lợi dành cho Mỹ sau vài tuần, lập nên một chính phủ nước nhà mới thân Mỹ cho Grenada .

Chấm dứt Chiến tranh Lạnh ( 1985 – 1991 )

Những cuộc cải tổ của Gorbachev

Tới khi Mikhail Gorbachev là người khá trẻ lên làm Tổng bí thư năm 1985, nền kinh tế tài chính Liên Xô đang ở trong thực trạng ngưng trệ và phải đương đầu với sự giảm sút mạnh từ nguồn thu ngoại tệ quốc tế vì sự sụt giá dầu mỏ trong thập niên 1980. [ 148 ] Những yếu tố này khiến Gorbachev góp vốn đầu tư vào những giải pháp nhằm mục đích Phục hồi quốc gia đang ngưng trệ. [ 148 ]

Một sự khỏi đầu không hiệu quả đã dẫn tới kết luận rằng những thay đổi cơ cấu mạnh hơn là cần thiết vào tháng 6 năm 1987 Gorbachev thông báo một kế hoạch cải cách kinh tế được gọi là perestroika, hay tái cơ cấu.[149] Perestroika giảm bớt hệ thống sản xuất theo hạn ngạch, cho phép sự sở hữu tư nhân với các doanh nghiệp và mở đường cho đầu tư nước ngoài. Các biện pháp đó có mục đích tái định hướng các nguồn tài nguyên quốc gia từ những cam kết quân sự đắt giá thời Chiến tranh Lạnh sang những khu vực công cộng có hiệu quả lớn hơn.[149]

Dù có thái độ hoài nghi ban đầu ở phương Tây, nhà lãnh đạo mới của Liên Xô đã chứng minh sự kiên quyết đảo ngược điều kiện kinh tế đang xấu đi của Liên Xô thay vì tiếp tục cuộc chạy đua vũ trang với phương Tây.[150] Một phần là một cách để chống sự đối lập bên trong với những cuộc cải cách của mình, Gorbachev đồng thời đưa ra glasnost, hay mở cửa, tăng cường tự do cho báo chí và sự minh bạch hoá các định chế nhà nước.[151] Glasnost có mục đích làm giảm tham nhũng ở trên thượng tầng Đảng Cộng sản và giảm bớt sự lạm dụng quyền lực bên trong Uỷ ban Trung ương.[152] Glasnost cũng cho phép sự tăng cường tiếp xúc giữa các công dân Liên Xô và thế giới phương Tây, đặc biệt với Hoa Kỳ, góp phần vào việc đẩy nhanh sự giảm căng thẳng giữa hai nước.[153]

Sự tan băng trong mối quan hệ

Trước những nhượng bộ về quân sự chiến lược và chính trị của Kremlin, Reagan chấp thuận đồng ý tại lập những cuộc đàm phán về những yếu tố kinh tế tài chính và giảm mức độ chạy đua vũ trang. [ 154 ] Cuộc đàm phán tiên phong được tổ chức triển khai vào tháng 11 năm 1985 tại Geneva, Thuỵ Sĩ. [ 154 ] Ở một cuộc gặp, hai nhà chỉ huy, chỉ với một người phiên dịch tháp tùng, đã chấp thuận đồng ý về nguyên tắc giảm bớt 50 % kho vũ khí hạt nhân của mỗi nước. [ 155 ]Một Hội nghị thượng đỉnh Reykjavík thứ hai được tổ chức triển khai tại Iceland. Những cuộc đàm phán diễn ra tốt đẹp cho tới khi sự tập trung chuyên sâu chuyển sang yêu cầu của Reagan về Sáng kiến Phòng thủ Chiến lược, mà Gorbachev muốn bị vô hiệu : Reagan đã khước từ. [ 156 ] Những cuộc đàm phán thất bại, nhưng một cuộc họp thượng đỉnh thứ ba năm 1987 đã dẫn tới một bước cải tiến vượt bậc với việc ký kết Hiệp ước những Lực lượng Hạt nhân Tầm trung ( INF ). Hiệp ước INF vô hiệu mọi loại vũ khí hạt nhân, được phóng từ tên lửa đạn đạo mặt đất và tên lửa hành trình dài với tầm bắn trong khoảng chừng 500 tới 5,500 kilômét ( 300 tới 3,400 dặm ) và hạ tầng ship hàng nó. [ 157 ] Hiệp ước INF được Mỹ và Liên Xô ký kết ngày 8/12/1987 và chính thức có hiệu lực hiện hành từ ngày 1/6/1988 .Căng thẳng Đông-Tây nhanh gọn giảm xuống từ giữa cho tới cuối thập niên 1980, ở mức thấp nhất tại cuộc họp thượng đỉnh sau cuối tại Moskva năm 1989, khi Gorbachev và George H. W. Bush ký hiệp ước trấn áp vũ khí START I. [ 158 ] Trong năm tiếp sau mọi điều trở nên rõ ràng với người Liên Xô rằng những khoản trợ cấp dầu mỏ và khí đốt, cùng với ngân sách cho việc duy trì một quân đội to lớn, là cái phễu khổng lồ làm thất thoát đi những nguồn tài nguyên kinh tế tài chính. [ 159 ] Ngoài ra, lợi thế bảo mật an ninh của một vùng đệm đã được công nhận là không thích hợp và người Liên Xô chính thức công bố rằng họ không còn can thiệp vào việc làm của những vương quốc liên minh ở Đông Âu nữa. [ 160 ]Năm 1989, những lực lượng Liên Xô rút khỏi Afghanistan [ 161 ] và tới năm 1990 Gorbachev đồng ý chấp thuận với việc thống nhất nước Đức, [ 159 ] năng lực thay thế sửa chữa duy nhất là một ngữ cảnh kiểu vụ Thiên An Môn. [ 162 ] Khi bức tường Berlin bị phá bỏ, sáng tạo độc đáo ” Ngôi nhà Chung châu Âu ” của Gorbachev khởi đầu thành hình. [ 163 ]Ngày 3 tháng 12 năm 1989, Gorbachev và người kế tục Reagan, George H. W. Bush, công bố cuộc Chiến tranh Lạnh đã chấm hết tại Hội nghị thượng đỉnh Malta ; [ 164 ] một năm sau, hai đối thủ cạnh tranh cũ là những đối tác chiến lược trong cuộc Chiến tranh vùng Vịnh chống lại liên minh truyền kiếp của Liên Xô là Iraq. [ 165 ]
325px West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989 Bức tường Berlin sụp đổ vào năm 1989. Bức tường được xây vào năm 1961 để ngăn chặn người di cư trái phép từ Đông Đức sang Tây Berlin. Nó là một biểu tượng của Chiến tranh Lạnh và sụp đổ vào năm 1989 đánh dấu cho giai đoạn cuối của Chiến tranh Lạnh.

Sự khủng hoảng cục bộ của mạng lưới hệ thống Xô viết

Tới năm 1989, hệ thống liên minh của Liên Xô đã trên bờ vực sụp đổ, và không có sự hỗ trợ quân sự của Liên Xô, các lãnh đạo đảng cộng sản tại các nhà nước thuộc Khối hiệp ước Warsaw dần mất quyền lực.[161] Ở chính bên trong Liên Xô, glasnost đã làm yếu đi các liên kết giữ chặt Liên bang Xô viết[160] và tới tháng 2 năm 1990, với sự giải tán Liên Xô đang dần hiện ra, Đảng Cộng sản đã đánh mất quyền lãnh đạo đất nước kéo dài 73 năm của mình.[166]

Cùng lúc ấy, các tuyên bố bất đồng, đòi ly khai với nhà nước trung ương được cho phép bởi glasnost và sự gia tăng “vấn đề tính chất quốc gia” dần khiến các nước cộng hoà tạo thành Liên bang Xô viết tuyên bố tự trị khỏi Moskva, với việc các quốc gia vùng Baltic rút lui hoàn toàn khỏi Liên Xô.[167] Làn sóng cách mạng năm 1989 quét qua khắp Trung và Đông Âu đã lật đổ các nhà nước cộng sản kiểu Liên Xô, như Ba Lan, Hungary, Tiệp Khắc và Bulgaria,[168] Romania là nước duy nhất thuộc Khối Đông Âu lật đổ chính quyền theo cách bạo lực và đã hành quyết vị lãnh đạo nhà nước.[169]

Liên Xô tan rã

Thái độ thoải mái của Gorbachev với Đông Âu ban đầu không có trên lãnh thổ Liên Xô, thậm chí Tổng thống Mỹ George Bush, người cố gắng duy trì các quan hệ thân thiện, cũng lên án các vụ giết hại vào tháng 1 năm 1991 tại Latvia và Lithuania, cảnh báo riêng rằng các mối quan hệ kinh tế có thể bị đóng băng nếu tình trạng bạo lực tiếp diễn.[170] Liên bang Xô viết đã bị suy yếu thật sự sau một đảo chính thất bại và số lượng ngày càng tăng các nước cộng hoà Xô viết, đặc biệt là Nga, đã từng đe doạ ly khai khỏi Liên Xô, tuyên bố giải thể nó vào ngày 25 tháng 12 năm 1991.[171]. Khi đó, Tổng thống Hoa Kỳ George H.W. Bush đã bày tỏ cảm xúc sung sướng của mình khi Liên Xô tan rã: “Sự kiện vĩ đại nhất từng diễn ra trên thế giới trong suốt cuộc đời của tôi, trong toàn bộ cuộc đời của mỗi chúng ta, chính là sự kiện này đây: Nhờ vào ân sủng của Thiên Chúa, nước Mỹ đã chiến thắng cuộc Chiến tranh Lạnh” [172]. Với việc Liên Xô sụp đổ, Hoa Kỳ trở thành siêu cường duy nhất còn tồn tại trên thế giới.

Di sản

Được xây dựng ngày 21 tháng 12 năm 1991, Cộng đồng những vương quốc độc lập được coi là thực thể kế tục của Liên Xô nhưng theo những chỉ huy Nga tiềm năng của nó là ” được cho phép một cuộc hôn nhân gia đình văn minh ” giữa những nước cộng hoà xô viết và link chúng vào một liên minh lỏng lẻo. [ 173 ]Sau Chiến tranh Lạnh, Nga cắt giảm mạnh tiêu tốn quân sự chiến lược, nhưng sự đổi khác gây tác động ảnh hưởng mạnh, bởi nghành nghề dịch vụ công nghiệp quân sự chiến lược trước kia sử dụng tới một phần năm lực lượng lao động Liên Xô [ 174 ] và việc giải giáp khiến hàng triệu công dân Liên Xô cũ rơi vào cảnh thất nghiệp. [ 174 ] Sau khi Nga triển khai những cuộc cải cách kinh tế tài chính kiểu tư bản trong thập niên 1990, nó đã phải hứng chịu một cuộc khủng hoảng cục bộ kinh tế tài chính và một thời hạn giảm phát nghiêm trọng hơn Hoa Kỳ và Đức từng phải đương đầu trong cuộc Đại giảm phát. [ 175 ] Tiêu chuẩn sống tại Nga đã sút giảm đi trong những năm thời hậu Chiến tranh Lạnh, dù nền kinh tế tài chính đã khởi đầu tăng trưởng trở lại từ năm 1999. [ 175 ]Di sản của cuộc Chiến tranh Lạnh liên tục ảnh hưởng tác động tới những yếu tố quốc tế. [ 16 ] Sau sự giải tán Liên Xô, quốc tế thời hậu Chiến tranh Lạnh bị đa phần mọi người coi là đơn cực, với Hoa Kỳ là siêu cường duy nhất. [ 176 ] [ 177 ] [ 178 ] Chiến tranh Lạnh đã định nghĩa vai trò chính trị của Hoa Kỳ trên quốc tế thời hậu Thế chiến II : tới năm 1989 Hoa Kỳ có những liên minh quân sự với 50 vương quốc, và có 1.5 triệu quân đồn trú ở quốc tế tại 117 vương quốc. [ 179 ] Chiến tranh Lạnh cũng đã định chế hoá một cam kết quốc tế với một nền công nghiệp quân sự chiến lược và tiêu tốn cho khoa học quân sự chiến lược to lớn và liên tục. [ 179 ]Ngân sách chi tiêu quân sự chiến lược của Hoa Kỳ trong những năm Chiến tranh Lạnh được ước tính là khoảng chừng 8 nghìn tỉ USD ( thời giá 2002 ), trong khi gần 100.000 người Mỹ thiệt mạng trong Chiến tranh Triều Tiên và Chiến tranh Nước Ta. [ 180 ] Dù sự thiệt hại nhân mạng của binh sĩ Liên Xô là ít hơn Mỹ rất nhiều, Xác Suất trong Tổng sản lượng kinh tế tài chính của Liên Xô chi cho đại chiến lớn hơn nhiều so với Mỹ. [ 181 ]Ngoài sự thiệt mạng của những binh sĩ mặc quân phục, hàng triệu người đã chết trong những cuộc chiến tranh ủy nhiệm của những siêu cường trên khắp quốc tế, đáng kể nhất là tại Khu vực Đông Nam Á. [ 182 ] Đa số những cuộc chiến tranh ủy nhiệm và những khoản viện trợ cho những cuộc xung đột địa phương đã chấm hết cùng với Chiến tranh Lạnh, những cuộc chiến tranh giữa những vương quốc, những cuộc chiến tranh sắc tộc, những cuộc chiến tranh cách mạng, cũng như số người tị nạn và những người phải rời bỏ nhà cửa trong những cuộc khủng hoảng cục bộ đã giảm mạnh ở những năm sau cuộc Chiến tranh Lạnh. [ 183 ]Không một huy chương chiến dịch riêng không liên quan gì đến nhau nào đã được tạo ra cho cuộc Chiến tranh Lạnh, tuy nhiên, vào năm 1998, Quốc hội Hoa Kỳ đã cấp Chứng nhận Ghi công thời Chiến tranh Lạnh ” cho mọi thành viên những lực lượng vũ trang và những nhân viên cấp dưới dân sự của chính phủ nước nhà liên bang đã Giao hàng trung thành với chủ và xứng danh Hợp chúng quốc Hoa Kỳ ở bất kể thời gian nào trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, được định nghĩa là từ ngày 2 tháng 9 năm 1945 tới ngày 26 tháng 12 năm 1991. ” [ 184 ]Tuy nhiên, di sản của cuộc Chiến tranh Lạnh không phải luôn thuận tiện bị xoá bỏ, bởi nhiều stress kinh tế tài chính và xã hội đã bị khai thác làm nguyên do cho cuộc cạnh tranh đối đầu thời Chiến tranh Lạnh ở nhiều nơi thuộc Thế giới thứ ba vẫn còn thâm thúy. [ 16 ] Sự tan rã quyền quản trị nhà nước ở 1 số ít khu vực trước kia thuộc những cơ quan chính phủ cộng sản chủ nghĩa đã tạo ra những cuộc xung đột dân sự và sắc tộc mới, đặc biệt quan trọng là tại Nam Tư cũ. [ 16 ] Ở Đông Âu, sự kết thúc Chiến tranh Lạnh đã dẫn tới một thời kỳ tăng trưởng kinh tế tài chính và một sự tăng trưởng mạnh chủ nghĩa tự do, trong khi ở nhiều nơi khác trên quốc tế, như Afghanistan, độc lập đi liền với sự phá sản nhà nước. [ 16 ]Theo sử gia Geoffrey Roberts, trên bình diện quốc tế, sự sụp đổ của Liên Xô khiến phương Tây không còn một đối trọng đủ can đảm và mạnh mẽ, quốc tế ngày này vẫn còn xa mới hoàn toàn có thể gọi là bảo đảm an toàn. [ 185 ] Theo tiến sỹ Marcus Papadopoulos, một chuyên viên về Nga, việc Liên Xô sụp đổ khiến cho sự can thiệp của Mỹ và phương Tây vào việc làm nội bộ của những nước tăng mạnh, với những vi phạm pháp luật quốc tế ở mức độ chưa từng thấy. Nếu Liên Xô còn sống sót thì những cuộc chiến tranh của phương Tây tiến công Nam Tư, Iraq, Libya, Syria … sự trỗi dậy của chủ nghĩa khủng bố và Hồi giáo cực đoan sẽ không khi nào xảy ra [ 186 ] .

Đánh giá

Ngay khi thuật ngữ ” Chiến tranh Lạnh ” trở nên đại trà phổ thông trong việc đề cập tới những căng thẳng mệt mỏi thời hậu chiến giữa Hoa Kỳ và Liên bang Xô viết, việc lý giải quy trình và những nguyên do cuộc xung đột đã là nguồn gốc của một cuộc tranh cãi kinh hoàng giữa những nhà sử học, những nhà khoa học chính trị và những nhà báo. [ 187 ] Đặc biệt, những nhà sử học có sự sự không tương đồng lớn với việc quy nghĩa vụ và trách nhiệm cho ai về sự tan vỡ quan hệ Liên Xô-Hoa Kỳ sau Thế chiến II ; và liệu cuộc xung đột giữa hai siêu cường là không hề tránh khỏi, hay hoàn toàn có thể tránh được. [ 188 ] Các nhà sử học cũng không chấp thuận đồng ý về việc đúng chuẩn cuộc Chiến tranh Lạnh là gì, những nguồn gốc cuộc xung đột là gì, và làm thế nào để tháo gỡ những hình mẫu hành vi và phản ứng giữa hai bên. [ 16 ]

Dù những giải thích về nguồn gốc cuộc xung đột trong các cuộc tranh luận hàn lâm là phức tạp và trái ngược, nhiều trường phái tư tưởng chính về chủ đề có thể được xác định. Các nhà sử học thường nói về ba cách tiếp cận khác nhau tới việc nghiên cứu Chiến tranh Lạnh: các tường thuật “chính thống”, “xét lại”, và “hậu xét lại”.[179]

Những tường thuật “chính thống” ở phương Tây áp đặt trách nhiệm về cuộc Chiến tranh Lạnh cho Liên Xô và sự mở rộng của nó vào Đông Âu.[179] Các tác giả “xét lại” quy nhiều trách nhiệm về việc làm tan vỡ hoà bình thời hậu chiến cho Hoa Kỳ, viện dẫn một loạt nỗ lực của Hoa Kỳ nhằm cô lập và đe doạ Liên Xô từ trước khi Thế chiến II chấm dứt.[179] Những người theo phái “hậu xét lại” xem xét các sự kiện của Chiến tranh Lạnh dưới nhiều góc độ hơn, và cố gắng cân bằng hơn trong việc xác định điều gì đã xảy ra trong Chiến tranh Lạnh.[179] Đa số việc chép sử về Chiến tranh Lạnh sử dụng hai hay thậm chí cả ba tiêu chí lớn đó.[cần dẫn nguồn]

Xem thêm

Chú thích

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài

Thư khố
Thư mục
Tin tức
Các nguồn giáo dục

0 comments on “Chiến tranh Lạnh – Wikipedia tiếng Việt

Trả lời

[Review] 72 tư thế quan hệ tình dục phê không tưởng có hình ảnh sống động
[Review] 72 tư thế quan hệ tình dục phê không tưởng có hình ảnh sống động

Social