Friday, 13 May, 2022

Vietnam's Got Talent - vietnamgottalent.vn

Nguyen Dinh Dang’s Blog


11813495 1609366242655603 8132248840618011372 n
Nguyễn Đình Đăng

1. Lịch sử palette

Palette vốn là một trong những hoạ cụ không hề thiếu của hoạ sĩ vẽ màu .

Nhưng dường như vào thời tiền sử và cố đại các hoạ sĩ đã không dùng palette, vì mặc dù đào bới không ít, cho tới nay người ta vẫn chưa tìm được một bằng chứng nào về palette vào những thời xa xưa đó cả.

Bạn đang đọc: Nguyen Dinh Dang’s Blog

Khai quật tại Blombos ở Nam Phi vào năm 2008 cho thấy cách đây 100 ngàn năm người tiển sử đã từng dùng những vỏ bào ngư đựng bột màu và xương làm bút vẽ .
Truyền thống này có vẻ như như đã lê dài tới tận thời Trung Cổ. Hầu hết hình vẽ hoạ sĩ thời Trung Cổ đang thao tác đều có vẽ cả màu đựng trong những vỏ ốc, vỏ sò, hay thố nông lòng, ví dụ như 9 thố đựng 9 màu khác nhau trong một hình minh hoạ của Bách khoa toàn thư Anh vào t. k. XIV .
Tới cuối t. k. XV mới Open những dẫn chứng hoạ sĩ dùng palette, ví dụ trong cuốn sách “ Những phụ nữ Gianh Giá ” ( De Mulieribus Claris ) của Boccaccio, xuất bản lần đầu vào khoảng chừng 1374, với những bản in tiên phong kèm minh hoạ Open vào t. k. XV. Hai hình minh hoạ trích từ cuốn sách này đều diễn đạt hai nữ hoạ sĩ Marcia và Tamaris dùng cùng một loại palette. Hình minh hoạ Marcia bật mý rằng màu vẽ nữ hoạ sĩ trong tranh dùng chắc phải là gốc dầu vì chúng bám trên palette đặt nghiêng mà không bị chảy xuống. Ngoài ra không thấy một lọ hay cốc đựng nước nào đề hoạ sĩ rửa bút. Hoạ sĩ cũng dùng một lúc vài chiếc bút. Bên cạnh Tamaris lại còn một đồ đệ đang nghiền màu. Marcia đựng màu đã nghiền trong những vỏ sò. Các tín hiệu này mách bảo tất cả chúng ta rằng hai nữ hoạ sĩ trong hình minh hoạ đang vẽ bằng màu sơn dầu. Vào thời đó người ta nghiền sơn dầu đựng trong vỏ sò đề dùng ngay hoặc chứa trong khủng hoảng bong bóng lợn, buộc chặt để dùng dần. Khi nào dùng, lấy kim châm thủng khủng hoảng bong bóng lợn rồi bóp màu ra. Dĩ nhiên đây chỉ là tưởng tượng của hoạ sĩ minh hoạ đầu thời Phục Hưng về những tiền bối thời cổ đại của họ, bởi Marcia sống vào thời La Mã còn Tamaris vào thời Hy Lạp cổ đại .
Tới những năm cuối 1460 đã Open diễn đạt tiên phong trong những ghi chép của những công tước xứ Bourgogne về những chiếc palette như “ những thớt gỗ để hoạ sĩ đặt màu lên và cầm trên tay khi vẽ “. Chân dung họa sỹ Flemish Hans Bol ( 1534 – 1593 ) khắc hoạ ông này cầm một palette hình bầu dục, gần giống như palette ta dùng ngày này. Palette có một lỗ để ngoắc ngón tay cái và chỗ khoét lõm để hoạ sĩ vừa cầm palette vừa giữ được vài cây bút vẽ dự trữ. Các đụn màu rải trên mặt palette có vẻ như như màu nguyên .

2. Hình dạng và chất liệu palette

Kỹ thuật vẽ sơn dầu nhiều lớp được cho phép những hoạ sĩ Phục Hưng và Baroque dùng một bảng màu rất hạn chế, với không quá 3 – 4 màu khi vẽ lót, như trắng chì, lục đất, ochre, umber hoặc nâu đỏ đất. Vì thế những palette được vẽ trong những chân dung tự hoạ của những hoạ sĩ thời kỳ này thường khá nhỏ. Palette trong chân dung tự hoạ cùa nữ hoạ sĩ Ý Sofonisba Anguissola ( 1530 – 1625 ) chỉ có 6 màu .

Trong cuốn “Những cơ sở đầu tiên của hội hoạ thực hành” (Les Premiers élément de la peinture pratique), xuất bản năm 1684, hoạ sĩ, nhà phê bình nghệ thuật kiêm chính trị gia người Pháp Roger de Piles (1635 – 1709), đồng thời cũng là người đã đặt ra bảng chấm điểm danh hoạ (Xem chú giải [1]), khuyên nên đặt 8 màu chủ lên palette theo thứ tự như sau:
1. Trắng chì, 2. Vàng đất, 3. Nâu đỏ, 4. Laque (đỏ thiên thảo), 5 – Vàng, 6 – Lục đất, 7- Nâu umber, 8 – Đen xương
theo hướng ngược chiểu kim đồng hồ trên vành ngoài (Hình dưới)

Cũng theo Roger de Piles, palette tốt phải dày ở gần lỗ tra ngón cái, mỏng dính về phía đuôi bởi như thế khi cầm sẽ nhẹ và thuận tiện hơn. Gỗ làm palette không được xốp, phải giống hệt và rắn chắc. Lỗ tra ngón tay cái phải có độ rộng tỉ lệ thuận với diện tích quy hoạnh của palette. Một palette rộng mà lỗ tra ngón tay cái nhỏ sẽ làm mỏi tay, còn một palette nhỏ mà lỗ này rộng sẽ khiến tay cầm palette không được chặt. Hình chuẩn nhất và thuận tiện nhất cho palette là hình bầu dục hơi dài. Tuy nhiên cũng có palette hình chữ nhật và những hình khác, tùy sở trường thích nghi và trí tưởng tượng của người dùng. Dưới đây là mẫu 2 palette tầm cỡ trong sách của Roger de Piles .
Nhiều bức sơn dầu t. k. XVII là dẫn chứng cho hình dạng và cách sắp xếp màu trên palette như Roger de Piles đã diễn đạt, ví dụ bức “ Pictura ” ( Một hình tượng hội họa ) của hoạ sĩ Hà Lan Frans van de Mieris ( 1635 – 1681 ), học trò xuất sắc của danh hoạ Gerrit Dou ( 1613 – 1675 ), từng được sư phụ Gerrit Dou coi là “ hoàng tử ” trong số những học trò của ông .
Từ t. k. XIX, hầu hết những hoạ sĩ không vẽ theo kỹ thuật nhiều lớp dùng hòa sắc quang học nữa. Bằng chiêu thức vẽ trực tiếp, nay đã trở thành thông dụng, hoạ sĩ trộn tổng thể những hòa sắc cho tranh trên palette. Vì thế họ cần một palette rộng hơn nhiều so với những palette tí hon trong tay những bậc thầy cổ xưa. Ví dụ Ilya Repin ( 1844 – 1930 ) đã thuê thợ thửa hẳn một palette lớn, kèm cả ngăn đựng hoạ cụ để ông đeo trước bụng khi vẽ, cho đỡ phải cầm mỏi tay, hoặc phải lom khom cúi xuống trộn màu .
Roger de Piles khuyên trước khi dùng, cần tẩm palette gỗ bằng dầu hạt óc chó, hoặc một dầu khô khác như dầu lanh, rồi để khô từ 3 tuần tới 1 tháng, nếu không màu sẽ thấm vào gỗ, để lại những vết bẩn trên palette. Cũng theo Roger de Piles, thật sạch là tối thiết yếu trong hội hoạ sơn dầu – một nhu yếu có vẻ như lạ lẫm với nhiều hoạ sĩ thế kỷ XX và XXI. Vì thế phải vệ sinh palette sau mỗi buổi vẽ. Những màu còn thừa cần được đặt sang một palette khác nếu sáng hôm sau lại dùng tiếp. Nếu hôm sau chưa dùng ngay thì phải phết những màu thừa, nhưng khô nhanh, như trắng chì, umber, vàng chì v.v., lên một miếng kính rồi ngâm vào chậu nước ( để trọn vẹn cách li màu sơn dầu tiếp xúc với oxygen trong không khí – tác nhân làm sơn dầu khô do oxy hóa tự động hóa ). Khi dùng thì lại lôi miếng kính ra khỏi chậu nước vào lấy dao gạt màu sang palette. Sau khi đã dọn màu thừa như vậy rồi, phải dùng giẻ tẩm dầu lau sạch palette cho đến khi không còn vết bẩn dính vào giẻ nữa .
Palette cầm tay tốt phải cứng, nhẵn, không thấm dầu, không bị cong vênh theo thời hạn, không bi xước mạnh khi dùng dao cạo màu khô bám vào, phải nhẹ và cân đối để dễ cầm lên tay, và hoàn toàn có thể cầm lâu mà ngón cái không mỏi, dễ nhấc lên đặt xuống. Palette bằng kính, gốm rất phẳng, cứng, nhẵn, nhưng nặng, khó cầm ; chẳng may đánh rơi hoàn toàn có thể vỡ. Palette bằng chất dẻo ( như nhựa plexiglass, acrylic ) dễ bị xước nhiều nếu dùng dao cạo màu khô dính trên mặt. Palette sắt kẽm kim loại phải được tráng men để khỏi phản ứng với màu nhưng nếu dùng dao cạo màu trên palette âm thanh do cọ xát sắt kẽm kim loại phát ra sẽ rất ghê tai. Ngoài ra, nếu palette trơn quá, màu trộn với medium sẽ khó bám, khi nghiêng palette, màu và medium sẽ chảy xuống .
Có lẽ cho nên vì thế gỗ là nguyên vật liệu thông dụng nhất để làm palette. Palette gỗ thường có màu vàng đất tối hoặc màu nâu, tương thích với nền lót trên canvas được vẽ theo kỹ thuật nhiều lớp. Vì thế màu trên nền palette cho cảm nhận gần giống với màu phết lên nền lót trên canvas. Đó là một nguyên do nữa khiến palette gỗ trở thành truyền thống cuội nguồn. Từ cuối t. k. XIX – đầu t. k. XX hoạ sĩ thường vẽ trên nền canvas trắng hoặc sáng, do đó palette bằng kính, chất dẻo, gốm, sứ màu sáng cũng được yêu thích. Ngày nay người ta còn làm cả palette giấy dùng một lần, tức một tập gồm 40 – 50 tờ giấy hình palette, không thấm sơn. Sau mỗi lần dùng hoàn toàn có thể bóc một tờ vứt đi, đỡ phải vệ sinh. Song loại palette này vừa không tiết kiệm chi phí, lại vừa không thọ. Hơn nữa, khó giữ lại màu thừa ( Xem promotion video tại đây ). Hoạ sĩ vẽ cảnh sắc ưa dùng hoạ cụ gọn nhẹ, dễ mang vác. Palette gấp được làm để cho vào hộp màu, tiện mang đi vẽ ngoài trời. Khi gấp vào, núm nhựa ở hai góc ngoài và bản lề tại chỗ gập khiến màu trên palette không dính vào nhau và vào mặt hộp màu .
Palette gỗ được làm từ nhiều loại gỗ như mahogany ( dái ngựa ), phong ( maple ), bạch dương ( birch ), v.v. Palette gỗ rẻ tiền nhất thường là loại palette bằng gỗ dán, hoặc MDF ( medium density fierboard hay gỗ vụn ép ) trên mặt được dán một lớp gỗ dày khoảng chừng 3 mm ( wood veneer ) .
Palette của hãng Holbein Japan được làm từ gỗ cây shyurizakura ( 朱利桜 ) từ Hokkaido, nhẹ, cứng, không cong vênh, không nứt. Người Nhật rất quý rừng, hầu hết không chặt cây của mình, hầu hết nhập khẩu gỗ từ quốc tế để thiết kế xây dựng nhà cửa v.v. Cho nên khi họ đã phải đốn shyurizakura từ Hokkaido để làm palette thì chắc họ không tìm ra thứ gỗ nào tốt hơn cho việc này. Do vậy chớ kinh ngạc vì sao palette của Holbein Japan giá cao :
Palette bầu dục cho chuyên viên No 2 ( 46 x 31.9 cm ) : 12,200 yen ;

Palette hình quả thận:
No 4 (50.4 x 35.5 cm): 15,600 yen,
No 5 (54 x 34 cm): 17,300 yen,
No 6 (57.5 x 36.6 cm): 19,600 yen.

Palette chữ nhật giá mềm hơn (kích thước xấp xỉ canvas chuẩn F):
SM (21.9 x 15.7 cm): 2,200 yen,
No 3 (28 x 22 cm): 2,700 yen,
No 4 (34 x 24 cm): 3,450 yen,
No 6 (42 x 31.5 cm): 8,000 yen.

Các giá này chưa kể 8 % thuế tiêu thụ và là giá list của hãng. Giá bán ra tại shop hoàn toàn có thể rẻ hơn một chút ít .

3. Cách cầm palette

Cầm ngược palette sẽ chóng mỏi tay. Kết quả là sẽ đặt palette xuống, bị ngắt quãng liên tục trong khi vẽ vì phải ngửng lên cúi xuống trộn màu và lấy màu từ palette .
Đừng dùng nhầm mặt palette, nhất là palette gấp, vì nếu bôi màu lên mặt dưới của palette gấp thì khi gấp lại, cho vào hộp, mặt có màu sẽ quay ra ngoài, dính bẩn, mất tính năng của palette gấp .
Lỗ tra ngón tay cái của palette chuyên nghiệp không đơn thuần được đục thẳng xuống mặt gỗ. Chiều dày bên trong, quanh thành lỗ, không vuông góc với mặt palette, mà vát về một phía, để áp sát vào ngón tay cái, theo chiều cầm palette. Vì thế nếu cầm palette ngược chiều, thành lỗ sẽ cứa vào ngón tay. Đó là chưa kể một số ít palette xịn còn có đệm cạnh thành lỗ cho êm ngón cái, nếu cầm ngược, đệm sẽ vô tính năng, thậm chí còn còn phản tác dụng, tùy theo cầm ngược như thế nào .
Một palette tốt, được vệ sinh thật sạch sau mỗi lần vẽ, hoàn toàn có thể dùng được suốt đời. Các lớp dầu khô bám trên mặt palette sau nhiều năm khiến palette nhẵn bóng như đá cẩm thạch, nhưng vẫn giữ được màu, không bị trôi. Người viết bài này dùng một palette bầu dục cỡ F3 ( 22.7 x 21 cm ) bằng gỗ shyurizakura, đã 20 năm nay mà vẫn rất tốt, không hề cong, xước .
Trên đây chỉ là những hình dạng thông dụng của palette truyền thống lịch sử. Thị trường hoạ phẩm ngày này không thiếu những hình dạng hay ho khác. Có cả palette cho người cầm palette tay phải, vẽ tay trái .
Xavier de Langlais ( 1906 – 1975 ), hoạ sĩ Pháp, giáo sư Ecole des Beaux-Arts ở Rennes, tác giả cuốn “ La technique de la peinture à l’huile ”, đã sáng tạo ra palette cân đối, dựa trên tỉ lệ vàng .
Hoạ sĩ Mỹ Norman Rockwell ( 1894 – 1978 ) thường vẽ từ ảnh trên nền canvas trắng nên ông ưa dùng palette trắng tinh, được phong cách thiết kế như một giá để bản nhạc của nhạc trưởng .
Để khắc phục bệnh đau sống lưng phát sinh do phải cúi liên tục trộn màu khi vẽ, hoạ sĩ Mỹ David Kassan ( sinh năm 1977 ) đã dựng đứng palette để sát mặt canvas. Nay chàng rao bán trên internet kiểu palette song song này ( parallel palette ), được phong cách thiết kế như iPhone, giá 120 USD / chiếc, chỉ còn thua giá palette cho chuyên viên của Holbein Japan .
Lại có những hoạ sĩ hăng say cải cách như Willem de Kooning ( 1904 – 1997 ), đã trộn dầu ăn ( safflower hay dầu rum ) và sơn cửa vào sơn dầu, đựng trong bát để vẽ, chỉ còn thiếu đựng bằng vỏ sò nữa là y chang những tiền bối thời Tiền sử và Trung Cổ, đặt dấu chấm hết cho palette, và cùng với nó là hàng loạt kỹ thuật vẽ sơn dầu của những bậc thầy cổ xưa .
3.08.2015
___________

Chú giải:

[1] Trong cuốn “Cours de peinture par principes avec un balance de peintres” (1708), Roger de Piles đã đăng một danh sách 56 danh hoạ mà tác phẩm của họ ông đã nhìn thấy tận mắt trong những chuyến chu du trong đời mình. Trong danh sách này de Piles chấm điểm mỗi danh hoạ theo 4 khả năng về bố cục, hình hoạ, hòa sắc, và độ biểu cảm với thang điểm từ 0 đến 18. Raphael và Rubens được de Piles đánh giá cao nhất trong khi Giovanni Bellini và Caravaggio được de Piles cho điểm cao về hòa sắc, nhưng bị 0 điểm về biểu cảm.

Dưới đây là list và điểm số của vài danh hoạ từ bảng điểm của Roger de Piles :

Screen Shot 2015-08-01 at 7.38.44 PM

Noi gương tiền bối, 240 năm sau, Salvador Dalí cũng công bố bảng chấm điểm hoạ sĩ vào năm 1948 :

11813495_1609366242655603_8132248840618011372_n

___________________________

Các chuyên khảo về kỹ thuật vẽ sơn dầu và màu sắc của Nguyễn Đình Đăng:

1. Sơ lược về kỹ thuật vẽ sơn dầu
2. Nền móng của tranh sơn dầu
3. Màu trắng của sơn dầu
4. Bí mật của sắc tố
5. Dùng sơn dầu thương hiệu nào ?
6. Chất kết dính và dung môi của sơn dầu
7. Một giáo trình dạy nhiều cái sai
8. Hội họa sơn dầu : thịnh và suy
9. Phương pháp vẽ sơn dầu nhiều lớp
10. Các công thức bí hiểm
11. Bút vẽ sơn dầu
12. Màu sơn dầu
13. Dung dịch alkyd và tempera grassa
14. Đóng gói tranh sơn dầu
15. Khung căng vải vẽ

16. Palette sơn dầu
________________

© Nguyễn Đình Đăng – Tác giả giữ bản quyền. Các chuyên khảo này được viết với mục tiêu thông dụng kiến thức và kỹ năng và kinh nghiệm tay nghề. Bạn đọc hoàn toàn có thể lưu giữ để sử dụng cho cá thể mình. Mọi hình thức sử dụng khác như in ấn, sao chép lại những bài viết này, dù là một phần hay hàng loạt, để phát hành trong những ấn phẩm như sách, báo chí truyền thông, luận văn, hay nhằm mục đích mục tiêu thương mại ( kể cả tại những trang thư viện điện tử trên internet mà để đọc được hay tải xuống người đọc phải trả tiền để mở thông tin tài khoản ) v.v. đều vi phạm bản quyền nếu không nhận được sự chấp thuận đồng ý bằng văn bản của tác giả .

Chia sẻ:

Thích bài này:

Thích

Đang tải…

This entry was posted on 15/08/2015 at 11 : 39 chiều and is filed under art history, Fine-arts, hội họa, kỹ thuật sơn dầu, lịch sử vẻ vang. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site .

0 comments on “Nguyen Dinh Dang’s Blog

Trả lời

[Review] 72 tư thế quan hệ tình dục phê không tưởng có hình ảnh sống động
[Review] 72 tư thế quan hệ tình dục phê không tưởng có hình ảnh sống động

Social