Monday, 16 May, 2022

Vietnam's Got Talent - vietnamgottalent.vn

Đỗ Phủ – Wikipedia tiếng Việt


articlewriting1
Đỗ Phủ
Đỗ Phủ
Tiếng Trung: 杜甫
Bính âm: Du Fu hay Tu Fu
Kana: と ほ
Tự: Tử Mỹ (子美)
Hiệu: Thiếu Lăng dã lão (少陵野老)
Đỗ Lăng dã khách (杜陵野客)
Đỗ Lăng bố y (杜陵布衣)

Đỗ Phủ (chữ Hán: 杜甫; 712 – 770), biểu tự Tử Mĩ (子美), hiệu Thiếu Lăng dã lão (少陵野老), Đỗ Lăng dã khách (杜陵野客) hay Đỗ Lăng bố y (杜陵布衣), là một nhà thơ Trung Quốc nổi bật thời kì nhà Đường. Cùng với Lý Bạch, ông được coi là một trong hai nhà thơ vĩ đại nhất của lịch sử văn học Trung Quốc. Ông tài năng tuyệt vời và đức độ cao thượng nên từng được các nhà phê bình Trung Quốc gọi là Thi Sử (诗史) và Thi Thánh (诗圣).

Trong suốt cuộc đời của mình, tham vọng lớn nhất của ông là có được một chức quan để giúp đất nước, nhưng ông đã không thể thực hiện được điều này. Cuộc đời ông, giống như cả đất nước, bị điêu đứng vì Loạn An Lộc Sơn năm 755, và 15 năm cuối đời ông là khoảng thời gian hầu như không ngừng biến động. Có một thời gian ngắn ông làm quan nhưng gần như suốt cuộc đời sống trong cảnh đau khổ, bệnh tật. Năm 755, tướng An Lộc Sơn nổi dậy chống triều đình. Để tránh hiểm hoạ, vả lại cũng không được nhà vua tín nhiệm, năm 759, ông từ quan, đưa gia đình về vùng Tây Nam, một thời gian sống ở Thành Đô, thủ phủ tỉnh Tứ Xuyên. Năm 760, được bạn bè và người thân giúp đỡ, Đỗ Phủ dựng được một ngôi nhà tranh bên cạnh khe Cán Hoa ở phía tây Thành Đô. Ông thường cùng Lý Bạch được gọi là Lý Đỗ (李杜). Về sau, có Lý Thương Ẩn cùng Đỗ Mục trứ danh thời Vãn Đường, được gọi là Tiểu Lý Đỗ (小李杜) để phân biệt, vì vậy cặp Lý Bạch-Đỗ Phủ được gọi là Đại Lý Đỗ (大李杜). Từ thời nhà Thanh, Đỗ Phủ được gọi là Lão Đỗ (老杜) để phân biệt với Đỗ Mục.

Mặc dù không nổi tiếng từ đầu, nhưng những tác phẩm của ông gây ảnh hưởng nhiều đến cả văn hóa Trung Quốc và Nhật Bản. Đối với độc giả phương Tây, tầm vóc các tác phẩm của ông sánh ngang với Virgil, Horace, Ovid, Shakespeare, Milton, Burns, Wordsworth, Béranger, Hugo. Đến nay, bài Mao ốc vị thu phong sở phá ca là bài thơ nổi tiếng nhất của ông.

Những năm tiên phong[sửa|sửa mã nguồn]

200px Dufu Thi Thánh Đỗ Phủ .Đỗ Phủ sinh năm 712, không biết rõ nơi sinh, chỉ biết đại khái là ở gần Lạc Dương, tỉnh Hà Nam ( huyện Củng cũng hoàn toàn có thể là nơi sinh của ông ). Sau này ông tự coi mình là người kinh đô Trường An. Đỗ Phủ xuất thân trong một mái ấm gia đình quý tộc, tự cho là dòng dõi vua Nghiêu đã sa sút. Cha ông tên Đỗ Nhàn ( 杜閒 ), mẹ là Thôi thị xuất thân từ gia tộc danh giá Thanh Hà Thôi thị ( 清河崔氏 ). Mẹ Đỗ Phủ mất sớm sau khi sinh ông, và được người thím nuôi một thời hạn. Anh trai ông cũng mất sớm, riêng có ba em trai và một em gái khác mẹ, thường được nhắc đến trong thơ .Vì là con trai của một học giả, quan lại bậc thấp, thời trẻ ông được tiếp thu nền giáo dục của Trung Quốc truyền thống cuội nguồn để lúc trưởng thành hoàn toàn có thể ra làm quan : học thuộc lòng những tác phẩm triết học tầm cỡ Khổng giáo, lịch sử dân tộc và thi ca. Sau này ông cho rằng mình đã sáng tác 1 số ít bài thơ hay ngay từ khi tuổi còn trẻ, nhưng không lưu giữ lại .Đầu những năm 730 ông đi tới vùng Giang Tô, Triết Giang ; những bài thơ tiên phong của ông, miêu tả một cuộc thi thơ, được cho là đã sáng tác ở cuối thời kỳ này, khoảng chừng năm 735 .Cùng năm ấy ông đi tới Trường An để dự thi nhưng giật mình bị đánh hỏng, việc này đã gây ra chỉ trích trong nhiều thế kỷ tiếp sau. Có lẽ ông đã trượt do tại cách hành văn thời ấy quá rắc rối và tối nghĩa, nhưng có quan điểm khác lại cho rằng ông trượt vì đã không tìm kiếm được những mối quan hệ ở kinh đô. Sau kì thi này ông liên tục đi du lịch quanh vùng Sơn Đông và Hà Bắc .Khoảng năm 740, cha của Đỗ Phủ qua đời. Theo cấp bậc của cha, Đỗ Phủ hoàn toàn có thể được phép nhận một chức quan dân sự, nhưng ông đã dành khuyễn mãi thêm này cho một người em khác mẹ. Bốn năm sau đó ông sống ở vùng Lạc Dương, triển khai những bổn phận mái ấm gia đình .Mùa thu năm 744 ông gặp Lý Bạch lần tiên phong, và giữa hai nhà thơ đã phát sinh một tình bạn vong niên : Đỗ Phủ còn trẻ tuổi, trong khi Lý Bạch đã nổi tiếng trên văn đàn. Hai ông đã viết nhiều bài thơ về nhau. Họ chỉ gặp lại nhau một lần nữa năm 745 .Năm 746 Đỗ Phủ tới kinh đô để tìm kiếm một chức quan. Ông tham gia vào cuộc thi năm sau đó, nhưng tổng thể thí sinh đều bị vị tể tướng đánh trượt ( để chứng tỏ mình đã sáng suốt sử dụng hết người tài và ngăn ngừa sự trỗi dậy của bất kể đối thủ cạnh tranh tiềm tàng nào ). Từ đó ông không khi nào đi thi nữa, chỉ thỉnh cầu trực tiếp nhà vua năm 751, 754 và có lẽ rằng cả năm 755 .Cuối cùng, vào năm 755 ông được chỉ định làm quan coi kho vũ khí. Dù đây chỉ là một chức nhỏ, tối thiểu trong thời bình nó cũng là một bước khởi đầu cho hoạn lộ của ông. Tuy nhiên, trước khi ông hoàn toàn có thể nhậm chức, một loạt những sự kiện xảy ra đã khiến nó không khi nào còn được triển khai .
Sự Biến An Lộc Sơn xảy ra vào tháng 12, 755 và chỉ tan rã trọn vẹn sau tám năm. Nó tàn phá xã hội Trung Quốc : năm 754 nước này có 52.9 triệu người, nhưng tới năm 764 chỉ còn lại 16.9 triệu, số còn lại đã bị giết hoặc bị dời đi. Trong thời hạn này, Đỗ Phủ trải qua một đời sống trôi nổi, không hề định cư vĩnh viễn ở đâu vì cuộc chiến tranh, cũng như nạn đói và sự bạc đãi của triều đình. Tuy nhiên, thời hạn không niềm hạnh phúc này khiến Đỗ Phủ trở thành một nhà thơ đồng cảm với những đau khổ, xấu số của người dân thường. Thực tế xung quanh, đời sống của mái ấm gia đình ông, những người hàng xóm, những người qua đường – những điều ông nghe thấy và những gì ông kỳ vọng hay sợ hãi về tương lai – đã trở thành chủ đề chính trong những sáng tác của ông .Năm 756 Huyền Tông buộc phải thoái vị, bỏ kinh đô tháo chạy. Đỗ Phủ, khi ấy đã rời kinh đô, đưa mái ấm gia đình tới nơi lánh nạn và tìm đường đi theo triều đình mới của Túc Tông, nhưng trên đường đi ông bị quân làm mưa làm gió bắt đưa về Trường An. Vào mùa thu, con trai út của ông sinh ra. Mọi người cho rằng trong khoảng chừng thời hạn này Đỗ Phủ đã bị bệnh sốt rét .Năm sau ông bỏ trốn khỏi Trường An, và được cho giữ chức Tả thập di trong triều đình mới tháng 5 năm 757. Chức vụ này khiến ông có thời cơ gặp gỡ Hoàng đế, nhưng chỉ mang tính nghi lễ. Đỗ Phủ nhanh gọn gặp rắc rối khi ông tận dụng thời cơ này để dâng thư can gián việc vô hiệu Phòng Quán người bạn và là người bảo trợ của ông chỉ vì một lỗi nhỏ : sau đó tới lượt chính ông bị giam nhưng tới tháng 6 được thả ra. Tháng 9 năm ấy ông được được cho phép về gặp mái ấm gia đình, nhưng nhanh gọn quay lại triều ngày 8 tháng 12, 757. Ông cùng triều đình quay lại Trường An sau khi quân triều đình tái chiếm nó. Tuy nhiên, những lời can gián của ông không hợp với nhà vua và vào mùa hè năm 758 ông bị giáng cấp làm Tư công tham quân ở Hoa Châu. Chức vụ này làm ông chán ngán : trong một bài thơ, ông đã viết :

Thúc đới phát cuồng dục đại khiếu,
Bạ thư hà cấp lai tương nhưng.
Xốc đai, điên những muốn gào:
Giấy tờ đâu cứ ào ào chạy vô?

Mùa hè năm 759 ông lại ra đi ; nguyên do của lần này thường được cho là vì nạn đói nhưng cũng có ý cho rằng ông ra đi vì vỡ mộng. Năm sau đó ông sống sáu tuần tại Tần Châu ( lúc bấy giờ là Thiên Thuỷ, tỉnh Cam Túc ), ở đây ông đã sáng tác sáu mươi bài thơ .
Năm 760 ông tới Thủ Đô ( tỉnh Tứ Xuyên ), nơi ông sẽ sống trong năm năm tiếp theo. Tới mùa thu năm đó ông rơi vào cảnh túng quẫn phải gửi thơ tới những người quen biết để cầu xin giúp sức. Ông được Nghiêm Vũ, một người bạn và là đồng môn đang làm tổng trấn ở Thủ Đô giúp sức. Dù vậy đây vẫn là một trong những quá trình thanh thản và niềm hạnh phúc nhất của ông, và nhiều bài thơ sáng tác trong thời kỳ này miêu tả lại đời sống thanh thản trong ” thảo đường ” ở đó. Năm 762 ông rời thành phố này để tránh một cuộc bạo loạn, chỉ quay lại vào mùa hè năm 764 và được chỉ định làm Kiểm hiệu công bộ viên ngoại lang, tham gia vào chiến dịch chống lại người Tạng .

Những năm sau này[sửa|sửa mã nguồn]

Quân đội triều đình tái chiếm Lạc Dương, nơi sinh Đỗ Phủ, vào mùa đông năm 762, và vào mùa xuân năm 765 Đỗ Phủ cùng mái ấm gia đình đi thuyền xuôi sông Dương Tử, với dự tính quay về Lạc Dương. Chuyến đi rất chậm, vì thực trạng sức khỏe thể chất kém của ông ( lúc ấy ông mắc thêm bệnh mắt, điếc và nói chung đã ở tuổi già lại thêm những lo ngại phiền não ). Họ dừng lại ở Quỳ Châu ( lúc bấy giờ là Bạch Đế, Trùng Khánh ) trong hai năm cho tới tận cuối mùa đông năm 766. Đây là quá trình tăng trưởng bùng cháy rực rỡ sau cuối của thơ Đỗ Phủ, và cũng chính ở đây ông đã sáng tác 437 bài thơ đa số là thơ luật. Mùa thu năm 766 Bo Maolin trở thành tổng trấn trong vùng : ông trợ giúp kinh tế tài chính và trao cho Đỗ Phủ một chức quan thư ký không chính thức .

Ông lập gia đình từ khoảng năm 752, và tới năm 757 họ đã có năm con (ba trai hai gái) nhưng một cậu con trai ông đã chết khi còn thơ ấu năm 755.

Từ năm 754 ông khởi đầu bị bệnh phổi ( có lẽ rằng là hen suyễn ). Tháng 3 năm 768 ông lại mở màn chuyến hành trình dài tới tỉnh Hồ Nam. Ông mất tại Đàm Châu 潭州 ( nay là Trường Sa ) vào tháng 11 hay tháng 12 năm 770, ở tuổi 59, trên một chiếc thuyền rách nát … Vợ và hai con trai ông vẫn ở tại đó thêm tối thiểu hai năm nữa. Cuối cùng dòng dõi còn được biết của ông là một cháu trai, người đã ý kiến đề nghị Nguyên Chẩn viết bài minh trên mộ ông vào năm 813 .

Tư tưởng và tác phẩm[sửa|sửa mã nguồn]

Dufucalligraphy Một đoạn trong bài thơ ” Thăm đền Lão Tử ” của Đỗ Phủ, bản viết tay thế kỷ 16Giới phê bình văn học chú trọng tới tính sử, đạo đức và kỹ thuật sáng tác điêu luyện của ông .
Từ thời nhà Tống thơ Đỗ Phủ đã được gọi là ” thi sử ” ( 詩史 ). Vấn đề lịch sử vẻ vang được đề cập trực tiếp trong thơ ông là sự phản hồi những sách lược quân sự chiến lược, những thắng bại của triều đình hay những quan điểm ông muốn đề đạt trực tiếp tới nhà vua. Một cách gián tiếp, ông viết về tác động ảnh hưởng của thời đại so với đời sống chính mình cũng như người dân thường Trung Quốc .Những phản ánh chính trị của Đỗ Phủ dựa trên cảm hứng chứ không dựa trên thống kê giám sát. Ông ước ao mọi người bớt ích kỷ và làm tròn bổn phận của mình. Tuy nhiên, do người ta không hề không chấp thuận đồng ý với những quan điểm của ông nên những thực sự được miêu tả đầy sức thuyết phục trong thơ ông đã khiến ông trở thành một nhân vật TT trong thi sử Trung Quốc .

Một danh hiệu thứ hai mà các nhà phê bình Trung Quốc đặt cho Đỗ Phủ là “thi thánh” (詩聖), ngang hàng với Khổng Tử, vị thánh về triết học. Trong một bài thơ ở thời kỳ đầu tiên của ông, Binh xa hành(兵車行) (khoảng năm 750), đã nói lên nỗi thống khổ của một người bị bắt đi lính trong quân đội triều đình, thậm chí trước khi xảy ra loạn An Lộc Sơn; bài thơ này nói lên sự xung đột giữa việc chấp nhận và hoàn thành nghĩa vụ, và sự ý thức rõ ràng về những đau khổ có thể nảy sinh. Chủ đề này liên tiếp được nhấn mạnh trong những bài thơ về cuộc đời của dân chúng và binh sĩ mà Đỗ Phủ sáng tác trong cả cuộc đời mình.

Tuy việc Đỗ Phủ hay nhắc đến sự thống khổ của riêng mình hoàn toàn có thể đem lại một ấn tượng về chủ nghĩa duy ngã. Nhưng thực tiễn hình ảnh ông trong đó luôn được quan sát dưới góc nhìn khách quan và phần nhiều chỉ được đưa ra sau chót để tự cảm thán. Vì thế, ông khiến bức tranh xã hội trong thơ mang tính khái quát cao hơn khi so sánh nó với một cá thể tầm thường là chính mình .Tình thương của Đỗ Phủ so với chính mình và với người khác chỉ là một phần trong những chủ đề của thơ ông : ông còn sáng tác nhiều bài về những chủ đề mà trước đó bị coi là không thích hợp để biểu lộ trong thơ. Zhang Jie đã viết rằng so với Đỗ Phủ, ” mọi thứ trên quốc tế này đều là thơ ” ( Chou p. 67 ), những chủ đề trong thơ ông rất bao quát, như đời sống hàng ngày, thư họa, hội họa, quái vật và những chủ đề khác .
Trước tác của Đỗ Phủ đặc biệt quan trọng nổi tiếng nhất vì tầm vóc của nó. Các nhà phê bình Trung Quốc thường dùng từ Tập đại thành 集大成, theo lời ca tụng của Mạnh Tử dành cho Khổng Tử. Nguyên Chẩn là người tiên phong chú ý quan tâm tới mức độ to lớn của những tác phẩm của Đỗ Phủ, năm 813 ông đã viết, ( Đỗ Phủ ) ” đã thống nhất trong tác phẩm của mình những nét tiêu biểu vượt trội mà người trước mới chỉ đề cập riêng không liên quan gì đến nhau “. Ông là nhà thơ tài nghệ trong mọi phong thái thơ Trung Quốc. Ở bất kể hình thức nào ông đều mang lại những tân tiến vượt bậc hay góp phần những ví dụ mẫu mực. Hơn nữa, thơ ông có khoanh vùng phạm vi sử dụng từ vựng to lớn, từ cách nói trực tiếp và thông tục cho đến cách nói bóng và ngôn từ văn chương. Nội dung chính trong thơ đã đổi khác khi ông tăng trưởng phong thái của mình để thích hợp với thực trạng xung quanh. Những bài thơ tiên phong theo phong thái lịch sự và trang nhã nhưng về sau này khi trải qua những cơ cực của cuộc chiến tranh thơ ông đã trở lại với phong thái đích thực của mình. Những bài thơ sáng tác trong tiến trình ở Tần Châu đơn thuần đến tàn ác, phản ánh quang cảnh hoang tàn. Những bài thơ tiến trình ở Thủ Đô nhẹ nhàng và xinh xắn, trong khi ở cuối quy trình tiến độ Quỳ Châu đậm chi tiết cụ thể và có tính dự báo .Dù sáng tác ở mọi thể loại thơ, Đỗ Phủ nổi tiếng nhất ở cận thể thi, một kiểu thơ có nhiều ràng buộc về hình thức và số lượng từ trong câu. Khoảng hai phần ba trong 1.500 tác phẩm hiện còn của ông là ở thể này, và nói chung ông được coi là nhà thơ tiêu biểu vượt trội cho thể loại này. Những bài thơ đạt nhất của ông trong thể loại dùng phép đối song song để thêm nội dung diễn đạt thay vì chỉ là một lao lý kỹ thuật thường thì .
200px Dusieonhae Một bản dịch Hangul thơ của Đỗ Phủ .Sinh thời và ngay sau khi mất, Đỗ Phủ đã không được nhìn nhận cao, phần vì những thay đổi trong phong thái và hình thức thơ ông. Một số bị coi là quá táo bạo và kỳ cục so với giới phê bình văn học Trung Quốc. Chỉ 1 số ít ít tác giả đương thời có nhắc tới ông và miêu tả ông với đặc thù tình cảm cá thể, chứ không phải như một nhà thơ xuất chúng hay lý tưởng đạo đức. Thơ Đỗ Phủ cũng ít Open trong những hợp tuyển văn học thời kỳ đó .Tuy nhiên, tác động ảnh hưởng của ông so với thi ca Trung Quốc ngày càng can đảm và mạnh mẽ, và tới thế kỷ thứ 9 ông đã trở nên rất nổi tiếng. Những lời ngợi ca tiên phong dành cho Đỗ Phủ là của Bạch Cư Dị, người đã ca tụng những tình cảm đạo đức trong 1 số ít tác phẩm của Đỗ Phủ. Hàn Vũ đã viết bài bênh vực mỹ học trong thơ Đỗ Phủ và Lý Bạch trước những lời chỉ trích nhằm mục đích vào họ. Tới đầu thế kỷ thứ 10, Vi Trang đã cho dựng lại bản sao tiên phong ngôi nhà tranh của ông ở Tứ Xuyên .Tới thế kỷ 11, trong quá trình Bắc Tống, khét tiếng Đỗ Phủ lên tới cực điểm. Trong thời hạn này những nhà thơ trước đó đã được nhìn nhận lại một cách tổng lực, theo đó Vương Duy, Lý Bạch và Đỗ Phủ lần lượt được coi là đại diện thay mặt cho xu thế Phật giáo, Đạo giáo và Khổng giáo trong văn hóa truyền thống Trung Quốc. Cùng lúc ấy, sự tăng trưởng của Tân Khổng giáo đã đặt Đỗ Phủ lên vị trí cao nhất, vì trong cả cuộc sống, ông đã không vì đói nghèo cùng khổ mà quên đi quân vương của mình. Ảnh hưởng của ông càng tăng do năng lực hòa hợp những mặt trái chiều : phe bảo thủ chính trị bị lôi cuốn bởi sự trung thành với chủ của ông với mạng lưới hệ thống tôn ti trật tự sẵn có, còn phe cải cách nắm lấy mối chăm sóc của ông so với đời sống dân nghèo. Từ khi nước Cộng hòa nhân dân Trung Quốc được xây dựng, sự trung thành với chủ với vương quốc và những chăm sóc của ông tới người nghèo đã được lý giải sự phôi thai của chủ nghĩa dân tộc bản địa và chủ nghĩa xã hội, và ông được tán dương vì ông đã sử dụng ngôn từ đơn giản và giản dị ” của nhân dân ” .

Sự nổi tiếng của Đỗ Phủ lớn tới mức có thể đo được, như trường hợp của Shakespeare ở Anh. Mỗi nhà thơ Trung Quốc đều khó có thể không bị ảnh hưởng từ ông. Không bao giờ có một Đỗ Phủ thứ hai, các nhà thơ sau này tiếp nối truyền thống trong từng khía cạnh cụ thể của thơ ông. Mối quan tâm của Bạch Cư Dị tới dân nghèo, lòng yêu nước của Lục Du, các phản ánh cuộc sống hàng ngày của Mai Nghiêu Thần là một vài ví dụ.

Trích dẫn tiêu biểu vượt trội[sửa|sửa mã nguồn]

  • “Gia thư vạn kim” (Thư quê, muôn vàng) – Từ bài Xuân vọng (春望) của Đỗ Phủ: “Phong hoả liên tam nguyệt, gia thư để vạn kim = Khói lửa liền ba tháng, thư quê đáng muôn đồng (烽火連三月、家書抵萬金)”.
  • Cái chết của nhà thơ Đỗ Phủ
Nhân sinh Thất thập cổ lai hi. (Nghĩa là Người ngoài 70 xưa nay hiếm)
— Đỗ Phủ

  • Ch’en Wen-hua. T’ang Sung tzu-liao k’ao.
  • Chou, Eva Shan; (1995). Reconsidering Tu Fu: Literary Greatness and Cultural Context. Cambridge University Press. ISBN 0-521-44039-4.
  • Cooper, Arthur (translator); (1986). Li Po and Tu Fu: Poems. Viking Press. ISBN 0-14-044272-3.
  • Hawkes, David; (1967). A Little Primer of Tu Fu. Oxford University Press. ISBN 962-7255-02-5.
  • Hung, William; (1952). Tu Fu: China’s Greatest Poet. Harvard University Press. ISBN 0-7581-4322-2.
  • Owen, Stephen (editor); (1997). An Anthology of Chinese Literature: Beginnings to 1911. W.W. Norton & Company. ISBN 0-393-97106-6.
  • Rexroth, Kenneth (translator); (1971). One Hundred Poems From the Chinese. New Directions Press. ISBN 0811201815.
  • Watson, Burton (editor); (1984). The Columbia Book of Chinese Poetry. Columbia University Press. ISBN 0-231-05683-4.
  • Watson, Burton (translator); (2002). The Selected Poems of Du Fu. Columbia University Press. ISBN 0-231-12829-0.

Liên kết ngoài[sửa|sửa mã nguồn]

Tiếng Anh :

(tiếng Việt)

0 comments on “Đỗ Phủ – Wikipedia tiếng Việt

Trả lời

[Review] 72 tư thế quan hệ tình dục phê không tưởng có hình ảnh sống động
[Review] 72 tư thế quan hệ tình dục phê không tưởng có hình ảnh sống động

Social